Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες

pos-pethainoun-oi-dimikratiesΣτην αφυπνιστική αυτή μελέτη, που γνώρισε τεράστια επιτυχία και προκάλεσε θύελλα συζητήσεων και δημοσιευμάτων τόσο στον διεθνή όσο και στον ελληνικό τύπο, οι Steven Levitsky και Daniel Ziblatt, πολιτικοί επιστήμονες και καθηγητές στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, απαριθμούν και αναλύουν τα χαρακτηριστικά σημάδια που εμφανίζονται κάθε φορά που μια δημοκρατία πνέει τα λοίσθια, ενώ κάνουν λόγο και για τα μέσα που μπορούν να αναστείλουν την ασθένεια του δημοκρατικού πολιτεύματος, επισημαίνοντας ότι οι δημοκρατίες θα επιβιώσουν μόνο αν αποφασίσουν να υπερασπιστούν τις αρχές και τα ιδεώδη τους.

Οι στυγνές δικτατορίες, στρατιωτικές, φασιστικές ή κομμουνιστικές, είναι πλέον λίγες, τουλάχιστον σε μεγάλα τμήματα της ανθρωπότητας. Τα στρατιωτικά πραξικοπήματα και άλλες μορφές βίαιης κατάληψης της εξουσίας γίνονται όλο και πιο σπάνια. Οι δημοκρατίες εξακολουθούν ωστόσο να καταλύονται, να «πεθαίνουν», με άλλον όμως τρόπο. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δεν είναι τόσο οι στρατιωτικοί που πρωταγωνιστούν στην κατάλυση της δημοκρατίας όσο οι ίδιοι οι εκλεγμένοι ηγέτες. Αυτή είναι η περίπτωση όχι μόνο της Βενεζουέλας και του Τσάβες αλλά και χωρών όπως η Γεωργία, η Ουγγαρία, η Ρωσία, η Ουκρανία, η Πολωνία, η Τουρκία, το Περού, η Νικαράγουα, οι Φιλιππίνες, η Σρι Λάνκα. Η παρακμή, η «αποψίλωση» της δημοκρατίας αρχίζει στις μέρες μας από την κάλπη. (απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου)

Μεταξύ άλλων στο βιβλίο επισημαίνεται ότι μια από τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις επιβίωσης της Δημοκρατίας είναι η θεσμική αυτοσυγκράτηση που (οφείλουν να) δείχνουν οι εκάστοτε κυβερνώντες. Με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο οι τυπικοί κανόνες τους οποίους είναι υποχρεωμένοι να σέβονται, έτσι κι αλλιώς, οι άνθρωποι της εξουσίας αλλά και οι άγραφοι.

Πρόκειται για άρρητους ή εθιμικούς κανόνες που έχουν καθιερωθεί μέσα από δεκαετίες ή και αιώνες θεσμικής λειτουργίας μιας Δημοκρατίας, οι οποίοι δεσμεύουν όσο και οι τυπικοί έναν πολιτικό, υπαγορεύοντάς του τι πρέπει να αποφεύγει να λέει ή να κάνει, ασχέτως αν τυπικά αυτό δεν το απαγορεύει κανένας θεσμοθετημένος νόμος.

Είναι η πρώτη φορά στις μέρες μας -με την τρανταχτή εξαίρεση του μεσοπολέμου και της ανόδου των ολοκληρωτισμών- που ο βασικός κίνδυνος για τις Δημοκρατίες δεν προέρχεται από κάποια αστοχία των τυπικών κανόνων αλλά από τον τρόπο που οι ίδιοι οι φορείς της εξουσίας αντιλαμβάνονται τα όρια που θέτουν αυτοί οι κανόνες.

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, υπεύθυνος της σειράς

ΕΓΡΑΨΕ Ο ΤΥΠΟΣ

«Αφύπνιση και προειδοποίηση: μια ξεκάθαρη εικόνα της πραγματικότητας πέρα από το χάος της καθημερινότητας».
Timothy Snyder, συγγραφέας

«Οφείλουμε ευγνωμοσύνη στους συγγραφείς αυτού του βιβλίου που μας προσέφεραν τη βαθιά τους κατανόηση για το κεντρικό πολιτικό ζήτημα της εποχής μας».
Francis Fukuyama, συγγραφέας

«Ανατριχιαστικό… Μια προκλητική ανάλυση των ομοιοτήτων ανάμεσα στην άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ και την πτώση άλλων δημοκρατιών».
Kirkus Reviews

Steven LevitskyΟ Steven Levitsky γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου του 1968 και είναι Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Πήρε πτυχίο Πολιτικών Επιστημών από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ το 1990 και διδακτορικό δίπλωμα, επίσης στην Πολιτική Επιστήμη, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ το 1999. Μετά την απόκτηση του Ph.D. το 1999, ο Levitski ήταν επισκέπτης στο Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Notre Dame στο Kellogg.
Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στη Λατινική Αμερική και περιλαμβάνουν πολιτικά κόμματα και κομματικά συστήματα, αυταρχισμό και εκδημοκρατισμό. Είναι γνωστός για το έργο του σχετικά με τα ανταγωνιστικά αυταρχικά καθεστώτα και τους άτυπους πολιτικούς θεσμούς.
Δίδαξε και στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Περού και είναι ειδικός της επανάστασης στη Νικαράγουα.
Ο Levitski είναι γνωστός για τη δουλειά του με τον Lucan Way σε "ανταγωνιστικά αυταρχικά" καθεστώτα, δηλαδή υβριδικά κυβερνητικά καθεστώτα στα οποία, από τη μια πλευρά, τα δημοκρατικά θεσμικά όργανα είναι γενικά αποδεκτά ως μέσο για την απόκτηση και άσκηση πολιτικής εξουσίας, αλλά, αφετέρου οι κατεστημένοι φορείς παραβιάζουν τους κανόνες των ιδρυμάτων αυτών τόσο συνηθισμένα και σε τέτοιο βαθμό ώστε το καθεστώς να μην ανταποκρίνεται στα βασικά πρότυπα για τη δημοκρατία. Κάτω από ένα τέτοιο σύστημα, οι κατεστημένοι φορείς διατηρούν σχεδόν πάντοτε την εξουσία, επειδή ελέγχουν και τείνουν να χρησιμοποιούν το κράτος για να καταπνίγουν την αντιπολίτευση, να συλλαμβάνουν ή να εκφοβίζουν τους αντιπάλους, να ελέγχουν την κάλυψη των μέσων ενημέρωσης ή να παρεμποδίζουν τα αποτελέσματα των εκλογών. Γράφοντας για το φαινόμενο το 2002, ο Levitski και ο Way ονόμασαν τη Σερβία υπό τον Slobodan Milošević και τη Ρωσία υπό τον Vladimir Putin ως παραδείγματα τέτοιων καθεστώτων.
Ο Λέιβιτς ζει με τη γυναίκα και την κόρη του στο Brookline της Μασαχουσέτης.

daniel ziblattΟ Daniel Ziblatt είναι Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Διδάσκει επίσης στο Κέντρο Minda de Gunzburg, Ευρωπαϊκές Σπουδές και είναι επίσης συνεργάτης του Κέντρου Advanced Study in the Behavioral Sciences στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ (2012-2013).

Η έρευνά του επικεντρώνεται στον εκδημοκρατισμό, στην καταστροφή της  δημοκρατίας, στα πολιτικά κόμματα, στην οικοδόμηση του κράτους και στην ιστορική πολιτική οικονομία, με έμφαση στην Ευρώπη από τον δέκατο ένατο αιώνα μέχρι σήμερα. Το έργο του έχει κερδίσει πολλά βραβεία.
Διευθύνει επίσης ένα ερευνητικό πρόγραμμα για μεταπτυχιακούς και προπτυχιακούς φοιτητές στο Ινστιτούτο Ποσοτικών Κοινωνικών Επιστημών του Harvard (« Πολιτική Μέσα από το Χρόνο ») και έχει διατελέσει προσωρινός διευθυντής του Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών του de Gunzburg του Χάρβαρντ. Είναι επισκέπτης καθηγητής σε ευρωπαϊκά και αμερικανικά πανεπιστήμια, μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο (Φλωρεντία, Ιταλία), το Sciences Po (Παρίσι), καθώς και πολλά γερμανικά πανεπιστήμια, μεταξύ των οποίων πρόσφατα στο Τμήμα Ιστορίας (κρατικό αρχείο της Βαυαρίας και Ινστιτούτο Βαυαρικής Ιστορίας) στο Πανεπιστήμιο Ludwigs Maximilian (Μόναχο, Γερμανία)

Τίτλος: Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες

Ξενόγλωσσος τίτλος: How Democracies Die
Συγγραφείς: Steven Levitsky , Daniel Ziblatt
Μεταφραστής: Ανδρέας Παππάς
Εκδότης: ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

logo-3d-small