Ανακαίνιση νεοκλασικής κατοικίας στα Εξάρχεια

staggered house-p01

Έργο: Staggered House
Studio: schema architecture & engineering
Αρχιτέκτων: Μαριάννα Αθανασιάδου
Πολιτικός μηχανικός: Χρήστος Σταυρογιάννης
Εμβαδόν: 180 τμ
Περιοχή: Εξάρχεια, Αθήνα, Ελλάδα
Φωτογράφος: Μαριάννα Αθανασιάδου
Πηγή πληροφοριών: Ελένη Πορτάλιου - Η αρχιτεκτονική των κτιρίων

Η αρχική ονομασία της περιοχής κατά τον 19ου αιώνα ήταν "Πιθαράδικα", εξαιτίας των πολλών εργαστηρίων πιθαριών που βρίσκονταν εκεί. Το όνομα "Εξάρχεια" το πήρε αργότερα από έναν Ηπειρώτη, τον Έξαρχο, ο οποίος  διατηρούσε το παντοπωλείο του στην διασταύρωση των οδών Θεμιστοκλέους και Σολωμού.

staggered house-p02
staggered house-p03
staggered house-p04
staggered house-p05

Στα Εξάρχεια σώζονται ακόμα όλα τα είδη του ελληνικού λαϊκού κλασικισμού σε μονώροφα ή διώροφα κτίρια κατοικίας, μονοκατοικίες ή διπλοκατοικίες που αντλούν από την επίσημη κλασικιστική αρχιτεκτονική, όσον αφορά στην αυστηρή διαμόρφωση της όψης στο δρόμο και μεταφέρουν στην τυπολογική συγκρότηση (τυπολογίες Γ ή Π) και τον εσωτερικό υπαίθριο χώρο στοιχεία της λαϊκής παράδοσης: αυλές, χαγιάτια, τζαμωτά.

Η πολυτυπία- πολυμορφία της κατοικίας χαμηλού ύψους στα Εξάρχεια προκύπτει και λόγω της κοινωνικής σύνθεσης του πληθυσμού τους, που αποτελείται ταυτόχρονα από χαμηλά και μεσαία αστικά στρώματα καθώς και από ορισμένους επιφανείς ενοίκους.

staggered house-p06
staggered house-p07
staggered house-p08
staggered house-p09

Σε μία από τις νεοκλασικές κατοικίες που ανεγέρθηκαν την περίοδο της πρώτης ανοικοδόμησης της περιοχής, περίπου στις αρχές τις δεκαετίας του 1870, έμενε από το 1950 έως τα μέσα του 1960 και ο Κάρολος Κουν. Η κατοικία άλλαξε αργότερα χρήση και έγινε εστιατόριο μέχρι την στιγμή που η επιχείρηση έκλεισε και έκτοτε εγκαταλείφθηκε, όπως και τα υπόλοιπα οικοδομήματα της περιοχής, στην φθορά του χρόνου.

Η ανακαίνιση ερειπωμένων παλαιών κατοικιών, που πρέπει να ακολουθήσουν –άλλοτε από επιλογή και άλλοτε από ανάγκη- μία συγκεκριμένη σχεδιαστική φόρμα που δεν αλλοιώνει τα χαρακτηριστικά του κτιρίου, είναι μία δύσκολη διαδικασία που απαιτεί γνώσεις, μεράκι και εμπειρία. Αυτή τη πρόκληση ανέλαβαν να φέρουν εις πέρας οι μελετητές Μαριάννα Αθανασιάδου και ο Χρήστος Σταυρογιάννης, ιδρυτές του αρχιτεκτονικού γραφείου Schema architecture & engineering.

staggered house-p10
staggered house-p11
staggered house-p12-1

Ο σχεδιασμός, που ακολουθεί τις σχεδιαστικές ανάγκες και την κατασκευαστική τεχνολογία της εποχής του, συγκεντρώνει προβλήματα που επιτακτικά ζητούν λύση. Η έλλειψη φυσικού φωτισμού στο εσωτερικό της κατοικίας και οι πολυκερματισμένοι χώροι είναι δύο μόνο από αυτά τα προβλήματα.

 

Η αντικατάσταση της στέγης έλυσε δύο από τα σημαντικότερα προβλήματα της μελέτης. Με την δημιουργία των φεγγιτών το φυσικό φως έφτασε σε όλους τους χώρους και δόθηκε η δυνατότητα στην αρχιτεκτονική ομάδα να εκμεταλλευθεί όλο το ύψος. Αυτό της επέτρεψε να δημιουργήσει πολλαπλά πατάρια που αυξάνουν το μέγεθος της κατοικίας.

staggered house-p13-1staggered house-p14-1staggered house-p16-1staggered house-p17-2staggered house-p18-2

Μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, αλλά και η αντικατάσταση των παλαιών πορτών με νέες γυάλινες, βοήθησε την ροή του φυσικού φωτός προς το εσωτερικό. Η νέα διάταξη δημιούργησε χώρους ανοικτούς, φωτεινούς και ενοποίησε όλες τις λειτουργίες και στις τρεις διαστάσεις.

 

Το κτίριο διατήρησε τον χαρακτήρα του με την επιμελή επιλογή νέων υλικών και την επανάχρηση των παλαιών υφισταμένων, διατηρώντας την φυσική μορφή τους. Τα επιχρίσματα αφαιρέθηκαν συνολικά από τους πέτρινους περιμετρικούς τοίχους, και οι ξύλινες επιφάνειες συντηρήθηκαν πλήρως. Όλα τα υφιστάμενα υλικά αποκαλύφθηκαν και τα καινούργια που προστέθηκαν δεν παρεμβαίνουν στην παλαιά αισθητική του κτιρίου, κάνοντας την εσωτερική ατμόσφαιρα όσο το δυνατόν πιο θερμή για την οικογένεια που το κατοικεί.

staggered house-p20

Κείμενο: Μίκα Παπαδοπούλου
Κατηγορία: Αρχιτεκτονήματα

Πηγή: architizer.com, schema-architecture.com