Ρεπορτάζ κάτω από την κρεμάλα

REPORTAZ KATO APO THN KREMALAΌταν ένα βιβλίο, παρουσιάζει την τελευταία περίοδο της ζωής του δημοσιογράφου Julius Fučík, που μαθητής ακόμα το 1920, ίδρυσε την «Πράβδα», δεν μπορεί παρά να έχει ενδιαφέρον.

Αν το έργο στηρίζεται και σε δικά του χειρόγραφα, που σώθηκαν χάρη στον ηρωισμό και την αυταπάρνηση του φύλακα Κολίνσκι, που υπηρετούσε στη φυλακή του Πανκράτς, τότε αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο, πέρα από στενά κομματικά πλαίσια.

Από την βιβλιοπαρουσίαση του έργου Ρεπορτάζ κάτω από την κρεμάλα του δημοσιογράφου Julius Fučík, που έκανε ο Ριζοσπάστης διαβάζουμε: Αυτό το έργο του Γ. Φούτσικ αποτελεί ανατύπωση από μια σπάνια έκδοση του εκδοτικού του ΚΚΕ «Νέα Ελλάδα», το οποίο το πρωτοτύπωσε στην πολιτική προσφυγιά το 1952.  

Ο τίτλος του βιβλίου προσδιορίζει με σαφήνεια το περιεχόμενό του: Ο Γιούλιους Φούτσικ, μέλος της ΚΕ του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας και αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Rude Pravo» («Ρούντε Πράβο»), κατέγραψε στις συνθήκες της απομόνωσής του στις φυλακές Πάνκρατς της Πράγας, τις μέρες από τη σύλληψή του από την Γκεστάπο και τσέχικα όργανα της Ασφάλειας έως τη μεταφορά του στη Γερμανία όπου δικάστηκε και εκτελέστηκε.

Ο Γιούλιους Φούτσικ, μετά από αρκετά χρόνια στην παρανομία, με το ψευδώνυμο καθηγητής Χοράκ, πιάστηκε στις 24 Απρίλη 1942. Στο παρακάτω απόσπασμα δίνεται η πρώτη νύχτα, όπως κατάφερε να την αποτυπώσει στο χαρτί:

«Αρχίζει η έρευνα. Με ξεντύνουν.
- Έχει ταυτότητα.
- Με ποιο όνομα;
- Καθηγητής Χοράκ...
- Ζητήστε πληροφορίες.
Χτυπάει το τηλέφωνο.
- Φυσικά. Δεν είναι καταχωρισμένη. Η ταυτότητα είναι ψεύτικη.
- Ποιος σου την έδωσε;
- Η διεύθυνση της αστυνομίας. Πρώτο χτύπημα με το βούρδουλα. Δεύτερο. Τρίτο. Μήπως μπορώ να τα μετρήσω; Αυτήν τη στατιστική, νεαρέ μου, ποτέ δε θα την δώσεις για δημοσίευση.

- Τ' όνομά σου! Μίλα! Η διεύθυνσή σου; Μίλα! Με ποιον ερχόσουν σ' επαφή; Μίλα! Τα σπίτια; Μίλα! Μίλα! Αλλιώς θα σε λιώσουμε στο ξύλο!
Πόσα τέτοια χτυπήματα μπορεί να βαστάξει ένας γερός άνθρωπος;
REPORTAZ KATO APO THN KREMALA-1Το ραδιόφωνο αναγγέλλει μεσάνυχτα. Τα καφενεία κλείνουν, οι ερωτευμένοι σταματάνε μπροστά στις πόρτες μη μπορώντας να χωριστούν. Ο ψηλός ξερακιανός γκεσταπίτης μπαίνει στο δωμάτιο μ' ένα εύθυμο χαμόγελο.
- Όλα εντάξει, κύριε αρχισυντάκτη;
Ποιος τους το είπε; Οι Γιέλινεκ; Οι Φριντ; Μα αυτοί δεν ξέρουν ούτε τ' όνομά μου.
- Βλέπεις, τα ξέρουμε όλα. Μίλα! Βάλε μυαλό!
Πρωτότυπο λεξιλόγιο! Βάλε μυαλό θα πει πρόδωσε. Δε βάζω μυαλό.
- Δέστε τον! Και δώστε του να καταλάβει...
Μία η ώρα. Τα τελευταία τραμ πηγαίνουν στο ντεπό. Οι δρόμοι αδειάζουν, το ραδιόφωνο εύχεται καληνύχτα στους πιστούς ακροατές.
- Ποιος άλλος είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής; Πού είναι ο ραδιοσταθμός σας; Πού είναι τα τυπογραφεία; Μίλα! Μίλα! Μίλα!
Τώρα μπορώ πια να μετράω ήσυχα τα χτυπήματα. Ο μόνος πόνος που νιώθω είναι στα χείλη μου, που τα δαγκώνω. - Βγάλτε του τα παπούτσια!
Αλήθεια, οι πατούσες μου αισθάνονται ακόμα. Το νιώθω τώρα. Πέντε, έξι, επτά ... τώρα μου φαίνεται πως ο βούρδουλας μου τρυπάει το μυαλό.
Δύο η ώρα. Η Πράγα κοιμάται. Ίσως κάπου ένα παιδί να κλαίει στον ύπνο του κι ένας άντρας να χαϊδεύει τη γυναίκα του στον ώμο.
Μίλα! Μίλα!
Με τη γλώσσα μου προσπαθώ να μετρήσω πάνω στα ούλα τα σπασμένα μου δόντια. Δεν μπορώ ν' αποτελειώσω το μέτρημα. Δώδεκα, δεκαπέντε, δεκαεπτά; Όχι, τόσοι είναι εδώ τώρα οι γκεσταπίτες που «με ανακρίνουν». Μερικοί έχουν πια ολοφάνερα κουραστεί, μα ο θάνατος ακόμα δεν έρχεται».
Το ιστορικό του βιβλίου
REPORTAZ KATO APO THN KREMALA-2Στην εισαγωγή, η σύντροφός του, Γκούστα, καταγράφει τη διαδρομή των χειρογράφων μέχρι να δουν το φως της δημοσιότητας. Για τη διάσωσή τους, καθοριστικό ρόλο έπαιξε ένα φύλακας, πράγμα που δείχνει τη σημασία του ρόλου που παίζει και «ο ανθρώπινος παράγοντας» σε κρίσιμες περιστάσεις, όπου ο καθένας μπορεί να συμβάλει σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.

«Στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ραβενσμπρούκ, έμαθα από τους συντρόφους μου της φυλακής ότι ο άντρας μου Γιούλιους Φούτσικ καταδικάστηκε σε θάνατο από το ναζιστικό δικαστήριο του Βερολίνου στις 25 του Αυγούστου 1943. Μα στις παραπέρα ερωτήσεις για την τύχη του, οι ψηλοί τοίχοι του στρατοπέδου απαντούσαν με τη σιωπή τους. Μετά από τη συντριβή της χιτλερικής Γερμανίας, το Μάη του 1945, απελευθερώθηκαν από τα κάτεργα και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης οι κρατούμενοι που οι φασίστες δεν είχαν προλάβει να βασανίσουν ως το θάνατο ή να σκοτώσουν. Ήμουν κι εγώ ανάμεσα σ' αυτούς που απελευθερώθηκαν.

Γύρισα στην ελεύθερη πατρίδα μου. Κι αμέσως άρχισα ν' αναζητώ τα ίχνη του άντρα μου, το ίδιο όπως και χιλιάδες άλλοι που έψαχναν κι εξακολουθούν να ψάχνουν να βρουν τους άντρες, τις γυναίκες, τα παιδιά, τους πατεράδες και τις μάνες τους, που τους είχαν πάει οι Γερμανοί κατακτητές σ' έναν από τους αμέτρητους τόπους βασανιστηρίων.

Έτσι έμαθα πως ο Γιούλιους Φούτσικ είχε εκτελεστεί στο Βερολίνο δύο βδομάδες μετά από την καταδίκη του, δηλαδή στις 8 Σεπτέμβρη 1943.

Έμαθα ακόμα πως ο Γιούλιους Φούτσικ είχε γράψει όταν βρισκόταν στη φυλακή του Πανκράτς. Ο φύλακας Κολίνσκι τού είχε δώσει τη δυνατότητα αυτή, φέρνοντάς του στο κελί χαρτί και μολύβι κι έπειτα βγάζοντας κρυφά έξω από τη φυλακή τα χειρόγραφα.

Κατόρθωσα ν' ανταμώσω αυτόν το φύλακα. Λίγο-λίγο μάζεψα όλα τα γραπτά της φυλακής του Γιούλιους Φούτσικ. Τα χειρόγραφα ήταν αριθμημένα και κρυμμένα σε διάφορα μέρη και σε διάφορους ανθρώπους. Τα τακτοποίησα και τα παρουσιάζω σήμερα στον αναγνώστη. Είναι το τελευταίο έργο του Γιούλιους Φούτσικ.

Πράγα, 1945 ΓΚΟΥΣΤΑ ΦΟΥΤΣΙΚΟΒΑ»

Julius FucikΟ Γιούλιους Φούτσικ γεννήθηκε στις 23 Φλεβάρη 1903 σε εργατογειτονιά της Πράγας όπου έζησε και τα πρώτα του χρόνια και από το 1913 έζησε στην πόλη Πίλσεν, όπου εργαζόταν ο πατέρας του. Εκεί έζησε την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τη φτώχεια, την πείνα και την εξαθλίωση των εργατών της πόλης Πίλσεν. Τα επαναστατικά γεγονότα της πολυτάραχης εκείνης περιόδου της δεύτερης δεκαετίας του 20ού αιώνα και πρώτα απ' όλα η Προλεταριακή Επανάσταση του Οχτώβρη επηρέασαν άμεσα τον νεαρό Γιούλιους, που 15χρονος συμμετέχει στην Πρωτομαγιάτικη διαδήλωση, παίρνοντας μαζί του σ' αυτή το μεγαλύτερο μέρος των συμμαθητών της τάξης του.
Μαθητής ακόμα το 1920, ο νεαρός Γιούλιους εκδίδει το περιοδικό «Πράβδα», που αργότερα έγινε εφημερίδα της περιοχής Πίλσεν του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας.
Το φθινόπωρο του 1921 πηγαίνει για σπουδές φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο του Καρόλου της Πράγας και το 1925 αρχίζει να γράφει στη «Rude Pravo». Στα ενδιαφέροντα του Φούτσικ ήταν και θέματα λογοτεχνίας, πολιτισμού, φιλοσοφίας κ.ά. Το 1930 στέλνεται μυστικά στη Σοβιετική Ένωση μαζί με 4 εκπροσώπους εργατών. Έμεινε εκεί 4 μήνες, ταξιδεύοντας σχεδόν σ' ολόκληρη τη μεγάλη χώρα. Μετά την επιστροφή του από τη Σοβιετική Ένωση κατενθουσιασμένος από τα επιτεύγματα της πρώτης σοσιαλιστικής χώρας μίλησε σε πολλές συγκεντρώσεις εργατών και έγραψε άρθρα στη «Rude Pravo» και σε πολλές άλλες εφημερίδες. Πιάστηκε από την αστυνομία για το παράνομο ταξίδι του, αλλά και για τις δημοσιευμένες εντυπώσεις του από τη Σοβιετική Ένωση
Το 1930 πηγαίνει στρατιώτης, αλλά μετά από λίγο διώχνεται σαν ανεπιθύμητος κομμουνιστής. Το φθινόπωρο του 1932 ξανακλήθηκε στο στρατό και κρατήθηκε σε απομόνωση. Απολύθηκε το Σεπτέμβρη του '33 και έδρασε παράνομα έως τον Αύγουστο του 1934 που το Κόμμα τον έστειλε σαν ανταποκριτή του Κεντρικού Οργάνου «Rude Pravo» στη Σοβιετική Ένωση. Έμεινε εκεί περίπου δύο χρόνια. Επέστρεψε το 1936 και έδρασε πάλι στην παρανομία σαν συντάκτης της «Rude Pravo».
Στην παρανομία συνέχισε τη δράση του έως τη σύλληψή του από την Γκεστάπο και Τσέχους ασφαλίτες στις 24 Απρίλη 1942. Τα γεγονότα που ακολούθησαν περιγράφονται στο «Ρεπορτάζ κάτω από την κρεμάλα». Τον Αύγουστο 1943 δικάστηκε από ναζιστικό δικαστήριο στο Βερολίνο, όπου είχε μεταφερθεί, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε.
Ο Φούτσικ τιμήθηκε, μετά από το θάνατό του, με το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης (1950), ενώ το 1974, αστεροειδής που ανακαλύφθηκε από Σοβιετική αστρονόμο ονομάστηκε «2345 Fuzik».

Τίτλος: Ρεπορτάζ κάτω από την κρεμάλα
Συγγραφέας: Julius Fučík
Εκδότης: Σύγχρονη Εποχή
Πηγή: wikipedia.org, wikiquote.org

 

logo-3d-small