Εγχειρίδιο Προεκλογικής Εκστρατείας

EGXEIRIDIO PROEKLOGIKHS EKSTRATEIASΟ Κόιντος Κικέρων συγγραφέας και διακεκριμένος στρατιωτικός, νεότερος αδελφός του διάσημου ρήτορα, φιλοσόφου αλλά και πολιτικού (Μάρκου Τύλλιου) Κικέρωνα, όταν ο τελευταίος θέλει να θέσει υποψηφιότητα για το αξίωμα του ύπατου της Ρώμης, αποφασίζει να τον συμβουλέψει για το πώς πρέπει να προσεγγίσει τους ψηφοφόρους (και ποιους από αυτούς), ώστε να πετύχει την εκλογή του. (Και την πέτυχε, το 63 π.Χ.!).

Με ειλικρίνεια, με ωμότητα, με κυνισμό, ο Κόιντος Κικέρων περιγράφει στο κείμενο αυτό όλα τα τεχνάσματα, τα πλάγια μέσα, την υποκρισία, την προσποίηση, τις ψευδείς υποσχέσεις, την καλλιέργεια απατηλών ελπίδων που είναι το αναγκαίο(;) οπλοστάσιο μιας προεκλογικής εκστρατείας – σήμερα, όπως και 20 αιώνες πριν. Γραμμένο το 64 π.Χ., το κείμενο αυτό, κείμενο «χρηστικό» μάλλον παρά θεωρητικό, αποτελεί στην ουσία έναν πλήρη Οδηγό Μικροπολιτικής, που περιέχει συνταγές άσφαλτες ακόμη και για τους σημερινούς ψηφοθήρες...

Ο αναγνώστης θα παρατηρήσει ότι ο Κόιντος Κικέρων με το «Μικρό Εγχειρίδιο Προεκλογικού Αγώνα», έθεσε τις αρχές του προεκλογικού μάρκετινγκ που όπως φαίνεται δεν  έχουν αλλάξει καθόλου.

Ο Κόιντος Κικέρων λέει στον αδελφό του ότι «οι άνθρωποι ωθούνται να σε προτιμήσουν από τρία πράγματα: τις χάρες, την προσδοκία και την αυθόρμητη συμπάθεια» και συνεχίζει λέγοντας ότι «Το πιο σημαντικό μέρος του προεκλογικού αγώνα σου είναι να προσφέρεις ελπίδα στον λαό παραμένοντας σε αόριστες γενικότητες. [...] Ο κόσμος προτιμά να του σερβίρεις ένα ευγενικό ψέμα παρά μια καθαρή άρνηση. Εάν αθετήσεις μια υπόσχεση, το αποτέλεσμα θα είναι αβέβαιο και ο αριθμός των ανθρώπων που θα επηρεαστούν μικρός. Αν όμως αρνηθείς να δώσεις μια υπόσχεση, η έκβαση είναι βέβαιη και προκαλεί αμέσως την οργή σε έναν ευρύτερο αριθμό ψηφοφόρων»

Ο συγγραφέας εκτός από την ψευδολογία προτρέπει τον αδελφό του και στην προεκλογική κολακεία λέγοντάς του ότι «Αυτό που χρειάζεται επιτακτικά είναι η κολακεία, που, ακόμη κι αν στην υπόλοιπη ζωή είναι ένα κακό ελάττωμα, παρ' όλα αυτά, στην προεκλογική εκστρατεία είναι απαραίτητη» και συνεχίζει λέγοντας ότι εκτός των άλλων απαιτείται [...] γαλιφιά για να κερδίσεις πολιτικούς φίλους. [...] Γιατί ο υποψήφιος οφείλει να είναι χαμαιλέων και να προσαρμόζεται σε κάθε άνθρωπο που συναντά, αλλάζοντας την έκφραση και τα λόγια του ανάλογα με την εκάστοτε ανάγκη.

M CiceroΣτην βιβλιοπαρουσίαση της πρώτης έκδοσης του βιβλίου το 2004, ο Παντελής Μπουκάλας έγραψε ότι: θα περάσει μιάμιση χιλιετία ώσπου ο Νικολό Μακιαβέλι να συντάξει, στον «Ηγεμόνα» του, το Εγχειρίδιο του Εξουσιούχου, μέχρις ωμότητος ευθύ: «Ο ηγεμόνας πρέπει να φαίνεται, στην όψη και στο άκουσμα, όλος ψυχοπόνια, όλος πίστη, όλος ακεραιότητα, όλος ανθρωπιά, όλος θεοσέβεια. [...] Στο σύνολό τους οι άνθρωποι κρίνουνε πιο πολύ απ' ό,τι βλέπουν τα μάτια τους παρά από τις χειροπιαστές πράξεις? γιατί όλοι έχουν το χάρισμα να βλέπουν, όμως λίγοι καταλαβαίνουν. O καθένας βλέπει τι φαίνεσαι, λίγοι νιώθουν τι είσαι. [...] H μάζα πάντα μαγεύεται από τα φαινόμενα κι από την επιτυχία» (μετάφραση Τάκη Κονδύλη, «Κάλβος», 1984).

Και θα περάσουν άλλοι τρεις αιώνες ώσπου ο Τζόναθαν Σουίφτ να περιλάβει με τη σάτιρά του τους ψευδόμενους πολιτικούς, δημοσιεύοντας την «Τέχνη της πολιτικής ψευδολογίας» (μετάφραση Αλόης Σιδέρη, «Αγρα», 1995), όπου, ο μίζερος, βρίσκει ένα και μόνον ένα τρόπο ικανό να αποδώσει σε κάποιο κόμμα τη χαμένη του τιμή: «Το κόμμα που θέλει να αποκαταστήσει το κύρος και την αξιοπιστία του πρέπει, επί τρεις μήνες, να μην πει και να μη δημοσιεύσει τίποτε που να μην είναι αληθινό και πραγματικό? είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποκτήσει το δικαίωμα να πλασάρει ψέματα τους επόμενους έξι μήνες». Προσοχή όμως: «Το να δίνεις στο λαό να καταπιεί πολλά μαζί, δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να γίνεις πιστευτός? όταν βάζεις παραπάνω σκουλήκι στο αγκίστρι δεν τσιμπάει ο κοκοβιός».

Μα τι σημασία έχουν όλα τούτα σε μια εποχή που «έχουν πέσει οι διαχωριστικές γραμμές» και αγγέλλεται η «πλέρια συμμετοχική δημοκρατία»;
Cicero
Ο Q.T. Cicero (102 π.Χ. – 43 π.Χ.) ήταν ο νεότερος αδελφός του φημισμένου ρήτορα, φιλοσόφου και πολιτικού, Μάρκου Τούλλιου Κικέρωνα. Γεννήθηκε το 102 π.Χ. ως μέλος μιας οικογένειας από την τάξη των ιππέων στο Αρπίνουμ, κάπου 100 χλμ. νοτιοανατολικά της Ρώμης. Πρόκειται για έναν διακεκριμένο στρατιωτικό, καθώς επίσης και πολιτικό και συγγραφέα.

Με την ιδιότητα του συγγραφέα ο Κόιντος Κικέρων συνέγραψε κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γαλατία τέσσερις τραγωδίες ελληνικού στυλ. Οι τρεις από αυτές είχαν τους τίτλους «Τιρωάς», «Εριγώνης» και «Ηλέκτρα». Σήμερα δεν διασώζεται καμία. Επίσης έγραψε πολλά ποιήματα κατά τη διάρκεια της δεύτερης εκστρατείας του Καίσαρα στη Βρετανία, τρεις επιστολές στον Τίρωνα (σωζόμενες) και μια τέταρτη στον αδελφό του. Το μακρύ γράμμα «Commentariolum Petitionis» (Μικρό εγχειρίδιο για ψηφοθηρία) επίσης σώζεται, αν και η αυθεντικότητά του είναι υπό αμφισβήτηση. Παρόλα αυτά αποτελεί χρήσιμη πηγή για την πολιτική ζωή την εποχή του Κικέρωνα.

Τίτλος: Οδηγός προεκλογικής εκστρατείας
Συγγραφέας: Κόιντος Τύλλιος Κικέρων
Προλεγόμενα: Αλέξανδρος Βέλιος
Μετάφραση: Γιώργος Ν. Οικονόμου
Εκδότης: Ροές
Πηγή: kathimerini.gr, el.wikipedia.org