Γκουαντάναμο. Το ημερολόγιο ενός κρατούμενου

guadanamoΈνα πρωτοφανές παγκόσμιο εκδοτικό γεγονός: το πρώτο και μοναδικό ημερολόγιο κρατούμενου που συνεχίζει να βρίσκεται στο Γκουαντάναμο.

Ο Μοχάμεντου Σλάχι κρατείται στο στρατόπεδο του Γκουαντάναμο Μπέι στην Κούβα από το 2002. Όλα αυτά τα χρόνια, οι ΗΠΑ δεν του έχουν απαγγείλει καμία επίσημη κατηγορία. Ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο διέταξε την αποφυλάκισή του τον Μάρτιο του 2010, όμως η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών εναντιώθηκε σε αυτή την απόφαση, και η χώρα δε φαίνεται να δείχνει διάθεση να τον αφήσει ελεύθερο.

Τρία χρόνια μετά τη στέρηση της ελευθερίας του, ο Σλάχι ξεκίνησε να γράφει ημερολόγιο, αφηγούμενος τη ζωή του πριν από την εξαφάνισή του από τις αμερικανικές αρχές, «την ατέλειωτη παγκόσμια περιοδεία» φυλακίσεων και ανακρίσεων που βίωσε, και την καθημερινότητά του ως κρατούμενου του Γκουαντάναμο. Το ημερολόγιό του δεν αποτελεί απλώς γλαφυρή καταγραφή μιας εξωφρενικής περίπτωσης καταπάτησης κάθε ανθρώπινου δικαιώματος, αλλά και τα συγκλονιστικά απομνημονεύματα ενός ανθρώπου, γραμμένα με τρόμο, σκοτεινό χιούμορ αλλά και απαράμιλλη αξιοπρέπεια. Πρόκειται για έγγραφο μείζονος ιστορικής σημασίας αλλά και για ένα συναρπαστικό και άκρως αποκαλυπτικό ανάγνωσμα.

Το καλοκαίρι και στις αρχές φθινοπώρου του 2005, ο Μοχάμεντου Ουλντ Σλάχι συνέταξε ένα χειρόγραφο κείμενο 466 σελίδων και περίπου 122.000 λέξεων, το οποίο αποτέλεσε τη βάση αυτού του βιβλίου, μέσα στο κελί όπου κρατούνταν σε απομόνωση, στο Στρατόπεδο Έκο της στρατιωτικής βάσης του Γκουαντάναμο.

Guantanamo-BayΤο κείμενο ετούτο το έγραψε τμηματικά, ξεκινώντας λίγο καιρό αφότου του επιτράπηκε επιτέλους να συναντηθεί με τη Νάνσι Χόλαντερ και τη Σίλβια Ρόουζ, μέλη της δικηγορικής ομάδας που έχει αναλάβει δωρεάν την εκπροσώπησή του. Στο πλαίσιο των αυστηρών πρωτοκόλλων του καθολικού καθεστώτος λογοκρισίας το οποίο υφίσταται στο Γκουαντάναμο, κάθε σελίδα που έγραψε θεωρούνταν απόρρητη από τη στιγμή της συγγραφής της, ενώ κάθε νέο τμήμα παραδιδόταν στην αμερικανική κυβέρνηση προς έλεγχο. [από την εισαγωγή]

Το βιβλίο αυτό είναι μια διορθωμένη εκδοχή του χειρογράφου των 466 σελίδων το οποίο έγραψε ο Μοχάμεντου Ουλντ Σλάχι το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2005. Το κείμενο έχει διορθωθεί δύο φορές: αρχικά από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία πραγματοποίησε πάνω από 2.500 απαλοιφές, λογοκρίνοντας το κείμενο του Μοχάμεντου, και στη συνέχεια από μένα. Ο Μοχάμεντου δεν είχε τη δυνατότητα να συμμετάσχει ή να διατυπώσει την άποψή του ούτε στην πρώτη ούτε στη δεύτερη περίπτωση. [από τον πρόλογο]

Guantanamo-Bay-1Ο μόνος λόγος που έχουμε στη διάθεσή μας ετούτα τα απομαγνητοφωνημένα αποσπάσματα είναι επειδή ένας ομοσπονδιακός δικαστής –εκδίκασε μία αγωγή στο πλαίσιο του Νόμου περί Ελεύθερης Πληροφόρησης, την οποία είχε καταθέσει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Associated Pressδιέταξε τον αποχαρακτηρισμό τους. Η συγκεκριμένη αγωγή υποχρέωσε τελικά το Πεντάγωνο, τέσσερα χρόνια αφότου άρχισε να λειτουργεί ως κέντρο κράτησης το Γκουαντάναμο, να δημοσιοποιήσει επίσημο κατάλογο των ατόμων που κρατούνταν στις εγκαταστάσεις εκείνες. Για πρώτη φορά οι φυλακισμένοι αποκτούσαν ονόματα και τα ονόματα είχαν φωνή. Μέσα από τις απομαγνητοφωνήσεις των απόρρητων ακροάσεων, πολλοί φυλακισμένοι αφηγούνταν ιστορίες οι οποίες αμφισβητούσαν ευθέως τον ισχυρισμό ότι οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Κούβα στέγαζαν «τους χειρότερους των χειρότερων», άντρες τόσο επικίνδυνους, ώστε, σύμφωνα με την περίφημη ρήση του στρατηγού που ήταν υπεύθυνος για τις εγκαταστάσεις, όταν έφτασαν εκεί οι πρώτοι κρατούμενοι το 2002, ήταν ικανοί «να κόψουν με τα δόντια τους τις υδραυλικές γραμμές στην πίσω πλευρά ενός C-17 προκειμένου να το καταρρίψουν». Αρκετοί, όπως ο Μοχάμεντου, έθιγαν το ζήτημα της αντιμετώπισης που είχαν στα χέρια των αμερικανικών αρχών.

guantanamo-bay-cartoonΤο Πεντάγωνο ανέβασε τους τόνους. «Οι κρατούμενοι που στεγάζονται στο Γκουαντάναμο είναι εκπαιδευτές τρομοκρατών, κατασκευαστές βομβών, μελλοντικοί βομβιστές αυτοκτονίας και άλλα επικίνδυνα άτομα», ισχυρίστηκε εκ νέου ένας εκπρόσωπος του στρατού, όταν δημοσιοποιήθηκαν οι απομαγνητοφωνήσεις. «Γνωρίζουμε επίσης ότι είναι εκπαιδευμένοι να λένε ψέματα, στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν συμπάθεια για την κατάστασή στην οποία βρίσκονται και να ασκήσουν πιέσεις στην αμερικανική κυβέρνηση». Ένα χρόνο αργότερα, όταν οι στρατιωτικές αρχές δημοσιοποίησαν τα αρχεία από τις ακροάσεις της Στρατιωτικής Επιτροπής του Γκουαντάναμο για το 2006, η απομαγνητοφώνηση της κατάθεσης του Μοχάμεντου απουσίαζε τελείως. Η συγκεκριμένη απομαγνητοφώνηση εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται απόρρητη.

Το χειρόγραφο του Μοχάμεντου τελικά εγκρίθηκε προς δημοσιοποίηση και ένα μέλος της ομάδας νομικής υποστήριξης μπόρεσε να μου το παραδώσει μέσα σε δίσκο που έφερε την ετικέτα «Χειρόγραφο Σλάχι – Αποχαρακτηρισμένη Εκδοχή», το καλοκαίρι του 2012. Στο μεταξύ, ο Μοχάμεντου συμπλήρωνε μια δεκαετία στο Γκουαντάναμο. Δύο χρόνια νωρίτερα, ομοσπονδιακός δικαστής είχε εγκρίνει το αίτημά του, διατάσσοντας την απελευθέρωσή του, όμως η αμερικανική κυβέρνηση άσκησε έφεση και το εφετείο προώθησε το αίτημά του και πάλι στο ομοσπονδιακό δικαστήριο προς επανεξέταση. Η υπόθεση εξακολουθεί να εκκρεμεί.

Ο Μοχάμεντου ακόμη και σήμερα παραμένει στο ίδιο κελί απομόνωσης όπου έγραψε το Γκουαντάναμο: Το ημερολόγιο ενός κρατούμενου. Πιστεύω ότι έχω διαβάσει ό,τι έχει δημοσιοποιηθεί σχετικά με την υπόθεσή του και αδυνατώ να αντιληφθώ για ποιο λόγο εστάλη στο Γκουαντάναμο. [από την εισαγωγή]


Mohamedou Ould SlahiΟ Μοχάμεντου Ουλντ Σλάχι γεννήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου του 1970 στο Ρόσο, τότε κωμόπολη και σήμερα μικρή πόλη στις όχθες του ποταμού Σενεγάλη, στα νότια σύνορα της Μαυριτανίας. Είχε οκτώ μεγαλύτερα αδέλφια, θα ακολουθούσαν τρία ακόμη. Η οικογένεια μετακόμισε στην πρωτεύουσα, τη Νουακσότ, την εποχή που ο Μοχάμεντου τελείωνε το δημοτικό, κι ο πατέρας του, νομάδας καμηλέμπορος, πέθανε λίγο καιρό μετά.

Ρεπορτάζ το οποίο δημοσιεύτηκε το 2008 στο περιοδικό Der Spiegel περιγράφει ένα δημοφιλές παιδί με πάθος για το ποδόσφαιρο, και ιδιαίτερα για τη γερμανική εθνική ομάδα – ένα πάθος που τον οδήγησε να υποβάλει αίτηση και τελικά να κερδίσει υποτροφία από τον Όμιλο Καρλ Ντούισμπουργκ, προκειμένου να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο του Ντούισμπουργκ ηλεκτρολόγος μηχανικός.
Επέστρεψε στη Μαυριτανία το 2000. Τον επόμενο χρόνο, με εντολή των ΗΠΑ, συνελήφθη από τις μαυριτανικές αρχές και μεταφέρθηκε στην Ιορδανία όπου και φυλακίστηκε. Αργότερα μεταφέρθηκε ξανά, πρώτα στην αεροπορική βάση Μπαγκράμ στο Αφγανιστάν και τέλος, στις 5 Αυγούστου 2002, στην αμερικανική φυλακή του Γκουαντάναμο στην Κούβα, όπου και υποβλήθηκε σε βαριά βασανιστήρια. Το 2010, ένας ομοσπονδιακός δικαστής διέταξε την άμεση απελευθέρωσή του, η κυβέρνηση όμως άσκησε έφεση σε αυτή την απόφαση, χωρίς να του έχει απαγγείλει ποτέ κάποια κατηγορία. Συνεχίζει να κρατείται στο Γκουαντάναμο.

Larry Siems-1Ο Λάρι Σιμς, που υπογράφει την επιμέλεια έκδοσης του παρόντος βιβλίου, είναι συγγραφέας ακτιβιστής ανθρώπινων δικαιωμάτων, ενώ εδώ και πολλά χρόνια διευθύνει το πρόγραμμα Freedom to Write του PEN American Center.
Είναι ο συγγραφέας του πρόσφατα εκδοθέντος The Torture Report: What the Documents Say About America's Post-9/11 Torture Program. Ζει στη Νέα Υόρκη.

Τίτλος: Γκουαντάναμο – Tο ημερολόγιο ενός κρατούμενου
Τίτλος πρωτοτύπου: GUANTÁNAMO DIARY
Συγγραφέας: Mohamedou Ould Slahi
Επιμελητής έκδοσης: Larry Siems
Μετλαφραση: Χρήστος Καψάλης
Επιμέλεια – Διόρθωση κειμένου: Γιώργος Κασαπίδης
Εκδότης: Εκδόσεις Ψυχογιός

 

logo-3d-small