Η Βιολογία της ομοφυλοφιλίας

i-biologia-tis-omofilofiliasΟ σεξουαλικός προσανατολισμός των περισσότερων ανθρώπων είναι ετεροφυλοφιλικός: το ερωτικό τους ενδιαφέρον αφορά άτομα του αντίθετου φύλου. Ένα αξιοσημείωτο ποσοστό των ανθρώπων, όμως, συνήθως γύρω στο 5-10%, έχουν ομοφυλοφιλικό σεξουαλικό προσανατολισμό. Γιατί συμβαίνει αυτό; Σε τι οφείλεται τελικά το φαινόμενο της ομοφυλοφιλίας;

Την αναζήτηση απαντήσεων συσκότιζαν ανέκαθεν προκαταλήψεις και παρανοήσεις, π.χ. ότι η ομοφυλοφιλία είναι μια ασθένεια που μπορούμε να θεραπεύσουμε ή μια στάση ζωής που επιλέγουμε. Η πρώτη προσπάθεια ορθολογικής προσέγγισης του φαινομένου στηρίχτηκε στην ιδέα ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός στον άνθρωπο διαμορφώνεται στην παιδική ηλικία από τη διαπαιδαγώγηση και το κοινωνικό περιβάλλον. Τούτη η άποψη είναι η πλέον διαδεδομένη στις μέρες μας.

Ωστόσο, η πρόσφατη ανάπτυξη της βιολογίας και των νευροεπιστημών επέτρεψε μια ολότελα διαφορετική προσέγγιση. Τα ομοφυλόφιλα άτομα, κατά την εμβρυϊκή τους ζωή και αμέσως μετά τη γέννηση, αντιμετώπισαν ένα ασυνήθιστο ενδοκρινικό περιβάλλον, το οποίο οδήγησε όχι μόνο στον ιδιαίτερο σεξουαλικό προσανατολισμό τους, αλλά και σε διαφοροποιήσεις στη συμπεριφορά και τη φυσιολογία. Για τον Jacques Balthazart, συγγραφέα του βιβλίου και κορυφαίο εκφραστή της συγκεκριμένης άποψης, η ομοφυλοφιλία δεν αποτελεί θέμα επιλογής, δεν είναι ασθένεια ή διαστροφή, ούτε οφείλεται σε αδιάφορους γονείς ή σε προβληματικό κοινωνικό περιβάλλον. Είναι ακόμη μία εκδοχή του φαινομένου της βιολογικής ποικιλότητας.


Απόσπασμα από το κεφάλαιο: Επίδραση των πρώιμων σεξουαλικών εμπειριών.

jacques-balthazart-neuroendocrinologue"Ορισμένοι διατείνονται ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εμπειρίες μας στα πρώτα χρόνια της ζωής. Αυτές οι πρώιμες εμπειρίες μπορεί να είναι τραυματικές ή αποκρουστικές (λόγου χάρη, ο βιασμός ενός κοριτσιού από έναν άνδρα) και να προκαλέσουν αποστροφή προς άτομα που έχουν το ίδιο φύλο με τον δράστη: το κορίτσι θα αηδιάζει με τους άνδρες και θα έλκεται σεξουαλικά από γυναίκες, με αποτέλεσμα να γίνει λεσβία. (...)

Τούτη η θεωρία εμφανίζει ομοιότητες με την έννοια του εμποτισμού (αποτύπωση), που έχει αναπτυχθεί από τους ηθολόγους• σύμφωνα με αυτήν, οι πρώτες εμπειρίες ενός νεαρού ζώου διαμορφώνουν διά βίου προτιμήσεις (Lorenz, 1937• Lorenz, 1950).

gay-liberation-monument
Gay Liberation Monument
Γλύπτης: George Segal
Περιοχή: Christopher Park in Manhattan

Η συγκεκριμένη ερμηνεία, ωστόσο, δεν λαμβάνει υπόψη της αρκετές παρατηρήσεις που έχουν γίνει. Υπάρχουν πολλές κοινωνίες όπου οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις αποτελούν τον κανόνα στα έφηβα αγόρια (λόγου χάρη σε ορισμένες κουλτούρες της Νέας Γουινέας, βλ. Diamond, 1993). Η κοινωνική δομή που ευνοεί την ομοφυλοφιλία στους εφήβους εφαρμόζεται λίγο πολύ με οργανωμένο τρόπο, με στόχο τη διαφύλαξη της παρθενίας των κοριτσιών πριν από τον γάμο. Η ομοφυλοφιλική σχέση των νεαρών αγοριών με έναν ενήλικα άνδρα έχει επίσης μυητικό ρόλο. Ανθρωπολογικές μελέτες έχουν δείξει ξεκάθαρα ότι το ποσοστό των ανδρών που διατηρούν σε αυτές τις κοινωνίες τον ομοφυλοφιλικό προσανατολισμό και κατά την ενήλικη ζωή τους δεν υπερβαίνει τον μέσο όρο που ισχύει σε κοινωνίες στις οποίες η εφηβική ομοφυλοφιλία είναι απαγορευμένη. Οι πρώτες σεξουαλικές εμπειρίες αυτών των νεαρών αγοριών δεν φαίνεται να επηρεάζουν ιδιαίτερα τον μελλοντικό σεξουαλικό προσανατολισμό τους.

Eπιπλέον, στις δυτικές κοινωνίες δεν υπάρχει διαφορά στη συχνότητα της ομοφυλοφιλίας μεταξύ ενηλίκων που πέρασαν την παιδική τους ηλικία σε σχολεία αρρένων ή θηλέων (όπου τα αγόρια και τα κορίτσια μορφώνονται σε χώρους αυστηρά διακριτούς για κάθε φύλο) και ενηλίκων που φοίτησαν σε μεικτά σχολεία, αν και είναι ευρέως γνωστό ότι στο αμιγές ως προς το φύλο σχολικό περιβάλλον παρατηρούνται συχνότερα εκούσιες ομοφυλοφιλικές σχέ σεις. Αν ίσχυε η θεωρία για τις εμπειρίες της πρώιμης ζωής, θα αναμέναμε αυξημένη συχνότητα της ομοφυλοφιλίας σε ενηλίκους που φοίτησαν σε αμιγή σχολεία, κάτι που δεν ισχύει σε καμιά περίπτωση (Wellings κ.ά., 1994).

gay-liberation-1969Πρέπει επίσης να σημειώσουμε ότι το ποσοστό των ενήλικων γκέι ανδρών παραμένει εντυπωσιακά σταθερό σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες, παρά τις σημαντικές διαφορές μεταξύ τους στο πόσο εύκολα ή δύσκολα ο προσανατολισμός αυτός γίνεται αποδεκτός. Μια ανάλυση που δημοσίευσε ο Μίλτον Ντάιαμοντ (Milton Diamond) το 1993 έδειξε ότι τα ποσοστά παραμένουν σχετικά σταθερά μεταξύ 2% και 8% σε κοινωνίες τόσο διαφορετικές όσο η Μεγάλη Βρετανία, η Ολλανδία και οι ΗΠΑ. Eπιπλέον, ο Ντάιαμοντ δεν εντόπισε καμία εμφανή σχέση ανάμεσα στη στάση που τηρεί η κοινωνία για την ομοφυλοφιλία και τη συχνότητα εμφάνισής της (Diamond, 1993). Το ποσοστό ομοφυλόφιλων ανδρών δεν είναι μεγαλύτερο σε πολύ ανεκτικές κοινωνίες, όπως οι Φιλιππίνες και η Ταϊλάνδη σε σύγκριση με κοινωνίες στις οποίες είναι πιο δύσκολο να ζήσει κανείς με ομοφυλοφιλικό προσανατολισμό (Eυρώπη, ΗΠΑ). (...)

Τα στοιχεία αυτά μπορεί να έχουν περιπτωσιολογική βάση, αλλά είναι αξιοπερίεργο το γεγονός ότι το συγκεκριμένο ποσοστό είναι της ίδιας τάξης μεγέθους με το ποσοστό που αναφέρεται για τα ομοφυλόφιλα κριάρια. Μήπως, άραγε, τούτο το ποσοστό αντανακλά έναν σχετικά αιτιοκρατικό μηχανισμό, που λειτουργεί τόσο στα ζώα όσο και στον άνθρωπο, και άρα είναι πιθανότερο να είναι βιολογικής φύσεως παρά περιβαλλοντικής;

Jacques Balthazart









Ο Ζακ Μπαλταζάρ γεννήθηκε στις 29 Ιουνίου 1949 στη Λιέγη του Βελγίου και είναι Καθηγητής Συμπεριφορικής Νευροενδοκρινολογίας στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, στο Βέλγιο και ομότιμος διευθυντής της μονάδας νευροεπιστημών του ερευνητικού κέντρου GIGA.
Είναι επίσης συνδιευθυντής του περιοδικού «Frontiers in Neuroendocrinology» και της εκδοτικής σειράς με θέμα τη συμπεριφορική νευροενδοκρινολογία του Oxford University Press.
Έχει γράψει δύο επιστημονικές μονογραφίες και τουλάχιστον 380 ερευνητικές εργασίες.

dalla






Η Χριστίνα Δάλλα είναι Λέκτορας Φαρμακολογίας στο Εργαστήριο Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αποφοίτησε από το Φαρμακευτικό Τμήμα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και έκανε την διδακτορική διατριβή της στο Εργαστήριο Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Οι μεταδιδακτορικές σπουδές της έγιναν με υποτροφία Marie Curie στο Dep. of Psychology and Center for Collaborative Neuroscience, Rutgers University, New Jersey, USA
Τα Ερευνητικά ενδιαφέροντα της επικεντρώνονται στην Ψυχοφαρμακολογία και την μελέτη των διαφορών του φύλου στην παθοφυσιολογία της κατάθλιψης και στην αντικαταθλιπτική αγωγή. Συμπεριφορικές, νευροχημικές, ενδοκρινολογικές και νευροβιολογικές μελέτες σε πειραματικά πρότυπα στρες.

Τίτλος: Η Βιολογία της ομοφυλοφιλίας

Τίτλος πρωτοτύπου: The biology of homosexuality
Συγγραφέας: Jacques Balthazart
Πρόλογος: Χριστίνα Δάλλα
Μετάφραση: Λύο Καλοβυρνάς
Επιμέλεια: Χριστίνα Δάλλα - Νίκος Κουμπιάς
Εκδότης: ΠΕΚ (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)

 

logo-3d-small