Μητροπολιτική αίσθηση

mirtopolitiki-aisthisiΤίτλος: Μητροπολιτική αίσθηση
Υπότιτλος: Οι μεγαλουπόλεις και η διαμόρφωση της συνείδησης. Κοινωνιολογία των αισθήσεων

Ποια είναι η ψυχολογία του κατοίκου της μεγαλούπολης; Ο ρυθμός της ζωής του πηγάζει από την ατομικότητά του; Πώς προσαρμόζεται στους κανόνες της κοινωνίας; Και το σημαντικότερο: τι αισθάνεται; Γιατί το βλέμμα, η ακοή, η όσφρηση είναι τόσο σημαντικά στην κατανόηση των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων στο αστικό περιβάλλον;

Το δοκίμιο «Οι μεγαλουπόλεις και η διαμόρφωση της συνείδησης» είναι ένα από τα διασημότερα του Γκέοργκ Ζίμμελ. Προερχόμενο από μια διάλεξη που έδωσε το 1902 στο Ίδρυμα Gehe της Δρέσδης, προσφέρει μια συναρπαστική προσωπογραφία της σύγχρονης μητρόπολης. Παρόλο που η αστική θεματική απαντά στο σύνολο του έργου του Ζίμμελ, σε αυτό το δοκίμιο ο κοινωνιολόγος εξηγεί με περισσότερη σαφήνεια τί είναι γι’αυτόν η μητρόπολη: το χωνευτήρι μιας μετάλλαξης των αισθητηριακών εμπειριών και νοοτροπιών. Για πρώτη φορά θα φέρει στο προσκήνιο τον αντίκτυπο που έχει η μεγαλούπολη στην ψυχική και φυσική ζωή των κατοίκων της, στις βαθύτερες λειτουργίες του νευρικού συστήματος.

Η «Κοινωνιολογία των αισθήσεων», που κυκλοφορεί πέντε χρόνια αργότερα, αναλύει αφενός την κοινωνική λειτουργία των αισθήσεων – διακρίνοντας τους ρόλους της όρασης, της ακοής και της όσφρησης – και αφετέρου τις μορφές κοινωνικοποίησης που παράγονται από αυτές.

Αν τα εξετάσουμε μαζί, τα δύο δοκίμια συνιστούν το μανιφέστο μιας αισθητηριακής ανάγνωσης της πόλης, με την έννοια ότι η πόλη δεν γίνεται κατανοητή ως φυσικός χώρος ή κοινωνική δομή, αλλά εξετάζεται με βάση τους όρους σωματικών εμπειριών. Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στον τρόπο που η αστική εμπειρία διαμορφώνεται μέσω των αισθήσεων, οι οποίες σκιαγραφούν τα αισθητά τοπία που πλαισιώνουν τη μητροπολιτική ζωή.

Τα κείμενα αυτά επηρέασαν έντονα διανοητές και καλλιτέχνες, όπως τον Βάλτερ Μπένιαμιν, τον Γιόζεφ Ροτ των Βερολινέζικων χρονικών, τον πρώιμο Μπρεχτ, τον σκηνοθέτη Φριτς Λάνγκ, τον ζωγράφο Γκ. Γκρος, τον χαράκτη Φρανς Μάζερέελ και πολλούς άλλους. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την πρώτη τους δημοσίευση, τα κείμενα παραμένουν επίκαιρα και ρίχνουν νέο φως στη σύγχρονη μητροπολιτική συνθήκη.

georg simmelΟ Georg Simmel, Γερμανός φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και θεωρητικός του πολιτισμού και πρωτοπόρος της οικολογικής προσέγγισης της πόλης, γεννήθηκε την 1η Μαρτίου του 1858 στο Bερολίνο. Ήταν ο νεότερος από επτά παιδιά. Ο πατέρας του ήταν ιδιοκτήτης εργοστασίου σοκολάτας και πέθανε το 1874, οπότε και ο Ζίμελ υιοθετήθηκε από τον Γιούλιους Φριντλέντερ. Ο τελευταίος του εξασφάλισε τα οικονομικά εχέγγυα για να σπουδάσει και να γίνει ακαδημαϊκός.
Από το 1876 εως το 1881 σπουδάζει ιστορία, ψυχολογία των λαών, φιλοσοφία και ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Το 1881 συντάσσει τη διδακτορική του διατριβή με τίτλο Darstellung und Beurteilungen von Kants verschiedenen Ansichten über das Wesen der Materie (δημοσιεύτηκε με τον τίτλο Das Wesen der Materie nach Kants physischer Monadologie).
Από το 1885 έως το 1900 εργάζεται ως υφηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου ενώ μετά το 1900 παραμένει στο Πανεπιστήμιο ως άμισθος έκτακτος καθηγητής φιλοσοφίας.
Το 1900 δημοσίευσε το magnum opus του Φιλοσοφία του χρήματος και αργότερα την Τραγωδία της κουλτούρας και τη Φιλοσοφία της νεωτερικότητας. Το 1903 εκδόθηκαν Οι μεγαλουπόλεις και η διαμόρφωση της συνείδησης, θεμελιώδες κείμενο της αστικής κοινωνιολογίας.
Το 1909 ιδρύει τη Γερμανική Φιλοσοφική Εταιρία (Deutsche Gesellschaft für Philosophie) με τη συνδρομή του Φέρντιναντ Τένις (Ferdinand Tonnies), Βέρνερ Σόμπαρτ (Werner Sombart) και Μαξ Βέμπερ (Max Weber).
Το 1910 εκδίδει για πρώτη φορά το περιοδικό Logos και το 1911 αναγορεύεται σε επίτιμος διδάκτορας της σχολής Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ. Από το 1914 έως το 1918 εργάστηκε ως τακτικός καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου.
Στις 26 Σεπτεμβρίου 1918 πεθαίνει στο Στρασβούργο από καρκίνο του ήπατος

Τίτλος: Μητροπολιτική αίσθηση

Υπότιτλος: Οι μεγαλουπόλεις και η διαμόρφωση της συνείδησης. Κοινωνιολογία των αισθήσεων
Ξενόγλωσσος Τίτλος: Die Grobstadte Und Das Geisteskeben. Soziologie Der Sinne
Συγγραφέας: Georg Simmel
Εισαγωγή: Philippe Simay
Μετάφραση: Ιωάννα Μεϊτανη
Επιμέλεια: Σταύρος Πετσόπουλος

Εκδότης: Εκδόσεις Άγρα
Εικόνα εξωφύλλου: Frans Masereel, Από τη σειρά 100 ξυλογραφιών Η πόλη, 1925

logo-3d-small