Ελλάδος ελάσσων ιστορία

ellados-elasson-istoriaΤίτλος: Ελλάδος ελάσσων ιστορία
Υπότιτλος: Μια ουμανιστική ματιά στην ταραγμένη ιστορία των Ελλήνων

Η "Ελλάδος Ελάσσων Ιστορία" αντλεί πληροφορίες από τις ιστορικές πηγές για να διατυπώσει με λογοτεχνικό τρόπο μια συλλογή από ανθρώπινες χειρονομίες: αποφάσεις, μαρτυρίες, δείγματα συμπεριφοράς, πρόσωπα και γεγονότα από τη "δεύτερη γραμμή" της ιστορίας, που φωτίζουν συγκινητικά τη διαμόρφωση και την επιβίωση της ουμανιστικής στάσης από την Αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας.

Σημερινές εικόνες από διάφορες γωνιές της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Συρίας, της Αιγύπτου, της Δυτικής Ευρώπης ή της μακρινής Μεσοποταμίας, μας φέρουν κοντά σε στιγμές της ζωής περισσότερων από εκατό ιστορικών προσώπων στις οποίες αποδεικνύεται η μεγαλοφροσύνη, η χαμέρπεια ή η ασυνέπειά τους.

Ο Αριστοτέλης στο Νυμφαίο της Μίεζας, ο Πολύβιος στο πλοίο προς την εξορία, η Δάμαρις στον Άρειο Πάγο, η Αθηναΐς στις πύλες των Ιεροσολύμων, ο Μεθόδιος στη Μοραβία, ο Ιμπν Κούρα στο μακρινό Χαράν, ο Πλήθων στην επιστροφή του στον Μυστρά, ο Μοντέν στη βιβλιοθήκη του στο Περιγκόρ, ο Εβλιά Τσελεπή στην Ακρόπολη των Αθηνών, ο Λοχαγός Ληκ στα βουνά της Αρκαδίας, ο Ντελακρουά στο ατελιέ του στο Παρίσι...

Μια σφριγηλή αφήγηση συγκλονιστικών και άγνωστων επεισοδίων, που μας βοηθούν να σκεφτούμε και συνάμα να νιώσουμε. Ενάντια στο αναμενόμενο, η "Ελλάδος Ελάσσων Ιστορία" δεν είναι κατά βάθος η ιστορία μιας χώρας, ενός λαού ή ενός εδάφους. Όπως στην Ιστορία που συνέθεσε ο Ηρόδοτος, οι πρωταγωνιστές δεν είναι ούτε οι Έλληνες ούτε οι Πέρσες: είναι οι άνθρωποι, όλοι οι άνθρωποι.

Η ανάγνωσή τους μας εφιστά την προσοχή στο εύθραυστο του πολιτισμού• μας θυμίζει ότι οι κατακτήσεις του είναι εφήμερες και ότι πρέπει να προασπίζονται κάθε μέρα που ξημερώνει• μας βοηθά να αντιληφθούμε πως ο μόνος εφικτός πολιτισμός είναι εκείνος που ενώνει τους ανθρώπους ενάντια στην βαρβαρότητα.

Αποσπάσματα από το βιβλίο (Βικτώρια Τράπαλη, aeginalight.gr)

Όρος Ελικώνας, Βοιωτία, Βοσκοτόπια της Άσκρας. Περίπου 720 π. Χ.

muses[…] Εδώ ψηλά, στη σιωπή και στη μοναξιά τούτων των βουνών, ο Ησίοδος έμαθε από τις Μούσες πως ο άνθρωπος δεν ήταν ανέκαθεν τόσο δύστυχος όπως σε αυτήν την εποχή όπου ο κόσμος κυβερνάται από το σίδερο. Υπήρξαν κι άλλοι άνθρωποι, κι άλλα μέταλλα, πιο μαλακά και πιο ευγενή, κι άλλες εποχές, πιο άξιες νοσταλγίας. Όμως, με το πέρασμα των χρόνων, η ασυνειδησία και ο πόλεμος υποβίβασαν τη γενιά των θνητών στην τωρινή τους αξιοθρήνητη κατάσταση.
Οι θεές του βουνού ξέρουν να λένε ψέματα ίδια με τις αλήθειες, αλλά ξέρουν επίσης να αποκαλύπτουν, αν το επιθυμούν, τη γυμνή αλήθεια. Εκείνες, που διδάσκουν την ομορφιά και την αρμονία, έχουν αποκαλύψει στον Ησίοδο το μονοπάτι που οδηγεί τους ανθρώπους στη μόνη εφικτή ευδαιμονία πάνω στη γη. Ονομάζεται Δικαιοσύνη, και είναι το μόνο που διαθέτουν για να αποκτήσουν μια ευτυχισμένη ύπαρξη όσοι έχουν γεννηθεί σε τούτη την ολέθρια εποχή. Καμία άλλη ελπίδα δεν μπορεί να υπάρχει γι’ αυτούς πέρα από τις κατακτήσεις τούτης της παράξενης δύναμης που προσπαθεί να επιβληθεί της αυθαιρεσίας και της ανισότητας• καμία άλλη προστασία πέρα από εκείνη αυτής της βίας που πρέπει να ασκεί κανείς στον εαυτό του ώστε να ενεργεί σύμφωνα με την αλήθεια δίνοντας στον καθένα ό,τι του αξίζει. Από εκείνη προέρχονται τα πραγματικά αγαθά, οι θρεπτικοί καρποί της βελανιδιάς, το μέλι του βουνού, τα πρόβατα, που καμπουριάζουν κάτω από το βάρος του μαλλιού τους. Και τη μέρα που εκείνη θα λείψει –τη μέρα που οι άνθρωποι δεν θα δείξουν αυταπάρνηση ώστε να γίνει το δίκαιο και δεν θα έχουν πια αξία ο λόγος, η αλήθεια, η συμπόνια και η ζωή–, η Αιδώς και η Νέμεσις θα πετάξουν με τα λευκά τους πέπλα προς τις βουνοκορφές των αθανάτων, εγκαταλείποντας για πάντα τον άνθρωπο, και τούτη η γενιά από εφήμερες ζωές θα γνωρίσει το τέλος της.
Βόσκοντας το κοπάδι του, κατεβαίνοντας αργά από την πηγή στη στάνη, αυτά συλλογίζεται ο Ησίοδος για τον αδελφό του Πέρση, για τους ισχυρούς που κυβερνούν σε αυτούς τους δίχως ήρωες καιρούς και για τους ταπεινούς και καταπιεσμένους που δεν έχουν ακόμα επίγνωση της αξιοπρέπειάς τους. Τρισεύτυχος εκείνος που οι Μούσες αγαπούν και στη λαλιά του χαρίζουν τραγούδι γλυκό.

Κωνσταντινούπολη 740 μ.Χ.
leon-gΑυτούς τους τελευταίους μήνες, τώρα που η αναρχία έχει κοπάσει και οι Άραβες μοιάζουν να έχουν πάψει οριστικά να πιέζουν, ο αυτοκράτορας Λέων Γ΄ μπορεί να αφιερωθεί ξανά στην πιο ευγενή των αποστολών που αρμόζουν στους ηγεμόνες: να θεσπίσει καλούς νόμους για την προστασία και τη διακυβέρνηση των υπηκόων του.
Ο νέος του Κώδικας δεν είναι τελείως αρεστός στην αριστοκρατία ούτε στον υψηλό κλήρο, μιας και περιορίζει μερικά από τα προνόμια της τάξης τους και αποδίδει στους σκλάβους ορισμένα δικαιώματα ίσα με εκείνα των ελεύθερων κολίγων. Όμως, ο αυτοκράτορας ενήργησε προς όφελος του λαού του κι αυτός θα τον ανταμείψει με περισσότερη αφοσίωση από αυτήν που του δείχνουν οι ευγενείς του.
Επιπλέον, οι νέοι νόμοι εμπνέονται όλοι από χριστιανικές αρχές και τείνουν να προστατεύσουν την οικογένεια και την ηθική, περιορίζοντας τη σκληρότητα της τιμωρίας και σεβόμενοι τη ζωή του διεστραμμένου –όταν είναι δυνατόν αυτό να γίνει– ώστε να δώσουν θέση στη μετάνοια, στην επανόρθωση και στην κατάκτηση της θείας συγγνώμης.
Έτσι λοιπόν, εφεξής, η τιμωρία ενός νυμφευμένου άνδρα που διαπράττει μοιχεία θα είναι δώδεκα βουρδουλιές και πληρωμή προστίμου• αν ο αμαρτωλός είναι εργένης, θα παταχθεί με έξι βουρδουλιές. Η σαρκική ένωση με μια μοναχή –κατάδηλη προσβολή της Εκκλησίας του Χριστού– θα τιμωρείται κόβοντας τη μύτη του ενόχου. Η ίδια ποινή θα εφαρμοστεί σε νονούς και αναδεξιμιούς που πλαγιάζουν μαζί δίχως να έχουν έρθει εις γάμου κοινωνίαν, προσθέτοντας για τον άνδρα την ποινή της εξορίας. Ο σύζυγος που επιτρέπει τη μοιχεία της συζύγου του θα μαστιγώνεται και θα εξορίζεται, και η μοιχαλίδα σύζυγος και ο συνένοχός της θα χάνουν τη μύτη τους. Η αιμομιξία μεταξύ αδελφών και μεταξύ γονέων και παιδιών θα τιμωρείται με αποκεφαλισμό• η σαρκική σχέση μεταξύ άλλων συγγενικών βαθμών, με την κοπή της μύτης• η απόπειρα έκτρωσης θα τιμωρείται με μαστίγωση και εξορία• το αμάρτημα της σοδομίας, με τον ευνουχισμό, και η παρά φύση συνουσία, ενεργητική ή παθητική, με το σπαθί.

Καλαρρύτες. Ήπειρος. 1800
kalarritesΚαθισμένος στην πολυθρόνα του ιατρείου του, ο νέος γιατρός των Καλαρρυτών κρατά στα χέρια του το αφέψημα από βότανα που, εδώ και χρόνια, έχει τη συνήθεια να πίνει νωρίς το απόγευμα. Η παρακόρη μόλις αποσύρθηκε.
Του είχαν πει πως σ’ αυτά τα ορεινά χωριά είναι δύσκολο να βρεις υπηρεσία, γιατί οι γυναίκες δεν θέλουν να γίνουν υπηρέτριες και δουλεύουν μόνο στα σπίτια τους. Ο νέος γιατρός, που έρχεται απ’ την Κέρκυρα και είναι μαθημένος στις ξένες συνήθειες, προσέλαβε χθες κιόλας αυτήν την κοπέλα απ’ τα Τρίκαλα που του συνέστησαν στο παζάρι της Πέμπτης.
Από τότε που άρχισε να δουλεύει σήμερα το πρωί, του φάνηκε κάπως απρόθυμη• και τώρα που το σκέφτεται, συνειδητοποιεί ότι, όταν σερβίριζε σήμερα το μεσημεριανό, είχε ένα βλέμμα γεμάτο καχυποψία.
Η υπηρέτρια μόλις παραιτήθηκε. Πριν από ένα λεπτό, όταν ο γιατρός χτύπησε το κουδουνάκι για δεύτερη φορά, η κοπέλα εμφανίστηκε με το αφέψημα, και το άφησε στο τραπέζι. Ύστερα, κοιτάζοντάς τον από την πόρτα, είπε: «Αντίο, γιατρέ. Τα κουδούνια είναι για τις προβατίνες και τα τραγιά.»

pedro-olallaΟ Pedro Olalla Gonzalez de la Vega γεννήθηκε στην πόλη Οβιέδο της Ισπανίας το 1966, όπου παρακολούθησε μαθήματα Φιλολογίας, Ιστορίας της Τέχνης και Φιλοσοφίας και πήρε το πτυχίο του στη Ρομανική Φιλολογία.

Το 1994 μετοικεί στην Αθήνα με σκοπό να ασχολείται με την έρευνα, τη δημιουργία και τη διδασκαλία σε μια χώρα με την οποία διατηρούσε στενή σχέση από δέκα χρόνια πριν.
Υπήρξε καθηγητής Νέων Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο του Οβιέδο και λέκτορας Ισπανικών στο Πανεπιστήμιο Syracuse της Νέας Υόρκης. Στην Ελλάδα πλέον, διατέλεσε για τρία χρόνια διευθυντής του Πολιτιστικού Δελτίου της Ισπανικής Πρεσβείας στην Ελλάδα και αρχισυντάκτης του δίγλωσσου μηνιαίου περιοδικού "El Sol de Atenas".
Σήμερα, εργάζεται ως καθηγητής στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Διατμηματικό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μετάφρασης-Μεταφρασεολογίας), στη Βουλή των Ελλήνων και στο Ινστιτούτο Cervantes.
Ως φωτογράφος πραγματοποίησε περισσότερες από τριάντα ατομικές εκθέσεις στην Ισπανία και σε άλλες χώρες• ως συγγραφέας δημοσίευσε έργα λογοτεχνικού και πολιτιστικού περιεχομένου και περισσότερα από εκατό άρθρα και μελέτες σχετικά με τον ελληνικό πολιτισμό και την Ισπανία• ως λεξικογράφος δουλεύει με υποτροφία του Ιδρύματος "Α. Γ. Λεβέντη"• ως ερευνητής και φωτογράφος, έχει συνεργαστεί με εξειδικευμένους εκδοτικούς οίκους όπως National Geographic, Thames & Hudson, Altair, Road Editions, κ.α.
Εξάλλου, χάρη στο πολύπλευρο πνεύμα του, πραγματοποίησε τα τελευταία χρόνια μια μακρά σειρά έργων που σχετίζουν τους δυο πολιτισμούς: ένα βιβλίο-έκθεση εμπνευσμένο από τις Κυκλάδες, διάφορα τμήματα Νέων Ελληνικών για Ισπανούς στην Ισπανία και την Ελλάδα, διαλέξεις και σεμινάρια για την ισπανική γλώσσα και τον ισπανικό πολιτισμό, πολιτιστικές περιηγήσεις στην Ελλάδα και στην Ισπανία, ντουμπλάρισμα στα Ισπανικά μιας τηλεοπτικής σειράς για το Μέγα Αλέξανδρο, μεταφράσεις βιβλίων, δοκιμίων και διαλέξεων στα Ισπανικά, μετάφραση στα Ελληνικά της βιογραφίας της βασίλισσας Σοφίας κ.ά.
Το 1999 του δόθηκε υποτροφία από το Ίδρυμα "Α. Σ. Ωνάσης" για την διεξαγωγή των ερευνών σχετικά με την εκπόνηση του Μυθολογικού Άτλαντα της Ελλάδας (χαρτογράφηση, φωτογράφηση και φιλολογική τεκμηρίωση. Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών 2002), έργο για το οποίο, από το 1995, έχει διανύσει πάνω από εκατό χιλιάδες χιλιόμετρα στην Ελλάδα ακολουθώντας τα ίχνη των αρχαίων μύθων.
Για τη δουλειά του στο χώρο της ελληνικής μυθολογίας, υπήρξε προσκεκλημένος ομιλητής στα Πανεπιστήμια Θράκης, Αιγαίου, Αθηνών, College Year in Athens, Onassis Foundation New York, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου και άλλους φορείς και ΜΜΕ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Για το σύνολο του έργου του και για τη συνεισφορά του στην προώθηση του ελληνικού πολιτισμού, έχει δεχθεί, μεταξύ άλλων σημαντικών διακρίσεων, τον τιμητικό τίτλο του Πρεσβευτή Ελληνισμού.

Τίτλος: Ελλάδος ελάσσων ιστορία

Υπότιτλος: Μια ουμανιστική ματιά στην ταραγμένη ιστορία των Ελλήνων
Τίτλος πρωτοτύπου: Historia menor de Grecia
Συγγραφέας: Olalla Pedro
Πρόλογος: Νίκος Γ. Μοσχονάς
Μετάφραση: Αλίκη Βασώνη
Εκδότης: Εκδόσεις Παπαζήση

logo-3d-small