Οι κύκλοι του ζωδιακού

oi-kykloi-tou-zodiakou"'Οι κύκλοι του Ζωδιακού' με γοητεύουν και ως ιδέα και ως εικόνα. Μου έρχεται μάλιστα στον νου τώρα καθώς γράφω αυτά τα λόγια μια σκέψι – να ονομάσω ενδεχομένως τούτο το βιβλίο 'Οι κύκλοι του Ζωδιακού' και να κρατήσω τον αρχικό τίτλο ΓΡΑΠΤΑ ως υπότιτλο. Αν το αποφασίσω, ίσως να μην είναι άσχημο να τυπώσω, κάτω από τους δύο τίτλους, και την γνωστή σχηματική αναπαράστασι."
– A. EΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

Σήμερα, πενηνταοκτώ χρόνια μετά την έκδοση του σπουδαίου βιβλίου του Ανδρέα Εμπειρίκου Γραπτά ή Προσωπική μυθολογία, ενός από τα τρία βιβλία που εξέδωσε εν ζωή ο πολυγραφότατος ποιητής, ήρθε η στιγμή να ολοκληρωθεί και εκδοτικά αυτό το έργο με τα κείμενα που έμειναν έξω από τη σύνθεση του 1960. Δεν πρόκειται απλώς για έκδοση φιλολογικού ενδιαφέροντος, με τη συμπλήρωση ελλειπόντων κειμένων στην εργογραφία του ποιητή : Αποκτούμε ένα από τα σπουδαιότερα και πλέον ιδιότυπα έργα γραπτών –πεζών και ποιητικών– του Ανδρέα Εμπειρίκου.

Το παρόν βιβλίο περιέχει εννέα πεζά κείμενα του Εμπειρίκου τα οποία, μαζί με τα γνωστά εικοσιτέσσερα κείμενα των Γραπτών ή Προσωπικής μυθολογίας, συναποτελούσαν αρχικά μία συλλογή με τίτλο Οι κύκλοι του Ζωδιακού. Και τα τριαντατρία κείμενα είχαν συνταχθεί ανάμεσα στα χρόνια 1936-1946. Το 1960, δεκατέσσερα χρόνια μετά την περάτωση του έργου, ο Εμπειρικός αποφασίζει να δημοσιεύσει μόνο εικοσιτέσσερα από τα κείμενα της αρχικής συλλογής στεγασμένα κάτω από τον τίτλο Γραπτά ή Προσωπική μυθολογία. Τα υπόλοιπα εννέα παρέμεναν αδημοσίευτα, για λόγους πολλούς και ποικίλους.

Στα κείμενα των 'Κύκλων του Ζωδιακού' (που διασταυρώνονται με τα κείμενα των 'Γραπτών') ο Εμπειρίκος συνδιαλέγεται με την τρέχουσα παγκόσμια, ευρωπαϊκή και εθνική ιστορία. Στα συμβάντα αυτά συμμετέχει και ο ίδιος, ψυχικά και συναισθηματικά. Μπορούμε, κατά συνέπεια και με βάση τα παραπάνω, να υποστηρίξουμε ότι τα κύρια θέματα της παρούσας συλλογής είναι τρία. Η προσωπική ή και ερωτική απελευθέρωση, η εμπλοκή του Εμπειρίκου στην τρέχουσα ιστορία και οι συναφείς πολιτικές, κοινωνικές και απελευθερωτικές διακηρύξεις του. Με τη δημοσίευση υπό τον τίτλο 'Οι κύκλοι Ζωδιακού' των υπόλοιπων κειμένων της αρχικής συλλογής, κλείνει ένας ανοιχτός λογοτεχνικός και προσωπικός κύκλος του Ανδρέα Εμπειρίκου.

Η έκδοση συμπληρώνεται από δύο παραρτήματα με παραλλαγές των κειμένων και τα ημερολόγια που συνέθεσε ο Α. Ε. το 1939, 1941 και 1943, το ποίημα της 28ης Οκτωβρίου 1940, καθώς και από ένα εκτενές επίμετρο του επιμελητή Γιώργη Γιατρομανωλάκη.

"Κάθε έξαρσις είναι ένας οργασμός και κάθε οργασμός είναι μια έξαρσις. Λέγω λοιπόν γαμώ και αλληλούια όπως θα έλεγε ένας άλλος το κόκκινο και το ερυθρό."
– A. EΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

andreas-empeirikosΟ Ανδρέας Εμπειρίκος γεννήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου του 1901 στην Μπράιλα της Ρουμανίας και πέθανε στην Αθήνα στις 3 Αυγούστου του 1975.

Η μητέρα του Στεφανία, ήταν κόρη του Λεωνίδα Κυδωνιέως από την Άνδρο και της Ρωσίδας Σολωμονίδος Κοβαλένκο, από το Κίεβο. Το 1902 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου και έξι χρόνια αργότερα στην Αθήνα. Την περίοδο 1912-17 φοίτησε στο γυμνάσιο της Σχολής Μακρή και στη συνέχεια υπηρέτησε τη θητεία του στο ναυτικό.
Γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας, αλλά σύντομα διέκοψε τις σπουδές του και μετακόμισε στη Λωζάνη, όπου είχε εγκατασταθεί η μητέρα του μετά τον χωρισμό της από τον πατέρα του. Εκεί παρακολούθησε οικονομικά μαθήματα στο πανεπιστήμιο και έγραψε τα πρώτα του ποιήματα.
Μαζί με τους αδελφούς του Μιχάλη και Μαρή Εμπειρίκο, υπήρξε ιδρυτής της Εθνικής Ατμοπλοΐας Ελλάδος (1909-1935), της Embiricos Brothers, της Byron Steamship Co. Ltd. καθώς και άλλων εταιρειών. Την περίοδο 1917-18 υπήρξε επίσης βουλευτής της κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου και υπουργός Επισιτισμού.  
Το 1926-31 βρίσκεται στο Παρίσι όπου συνδέεται με τον Andre Breton και τους υπερρεαλιστές και αρχίζει την ψυχανάλυση με τον Rene Laforgue. Το 1935 δίδει στην Αθήνα την περίφημη διάλεξη περί "Περί σουρρεαλισμού" και εκδίδει την "Υψικάμινο", το κατεξοχήν υπερρεαλιστικό κείμενο, ενώ αρχίζει την άσκηση της ψυχανάλυσης, την οποία θα διακόψει το 1951. Το 1945 κυκλοφορεί η "Ενδοχώρα" και ακολουθούν τα "Γραπτά ή Προσωπική μυθολογία", το 1960, και η "Αργώ ή Πλους αεροστάτου" το 1964-65 στο περ. "Πάλι", με περικοπές. Μετά το θάνατό του, το 1980 κυκλοφορεί πλήρης η "Αργώ", η συλλογή "Οκτάνα" καθώς και το θεατρικό έργο του Πικάσσο, "Τα τέσσερα κοριτσάκια" σε μετάφραση του ποιητή. Το 1985 εκδίδεται το "Αι γενεαί Πάσαι ή Η Σήμερον ως Αύριον και ως Χθες" και το "Άρμαλα ή Εισαγωγή σε μία πόλι" (εισαγωγή σ' ένα μυθιστόρημα που δεν γράφτηκε).
andreas-empeirikos-2Τον Δεκέμβριο του 1990 άρχισε να εκδίδεται, σύμφωνα με τη θέληση του ποιητή, ο "Μέγας Ανατολικός", το τεράστιο έργο ζωής του Ανδρέα Εμπειρίκου που το επεξεργαζόταν επί 25 χρόνια. Άρχισε να γράφεται το 1945 και ολοκληρώνεται ύστερα από ενδιάμεσες φάσεις το 1970. Το μυθιστόρημα αποτελείται από 100 κεφάλαια, που συγκροτούν πέντε μέρη, και η έκδοσή του ολοκληρώθηκε το 1992 σε οκτώ τόμους. Πρόκειται για το μεγαλύτερο και τολμηρότερο μυθιστόρημα της ελληνικής γλώσσας.
Το 1995, για να τιμηθούν τα 20 χρόνια από το θάνατο του ποιητή, εκδόθηκε μια πλακέτα με το ποίημά του "ΕΣ-ΕΣ-ΕΣ-ΕΡ Ρωσσία". Το 1997 κυκλοφόρησε το ανέκδοτο πεζό του "Ζεμφύρα ή Το μυστικόν της Πασιφάης", που ανήκει στην ενότητα "Τα χαϊμαλιά του έρωτα", όπου ανήκει και η "Αργώ". Το 1999 κυκλοφόρησαν σε ανεξάρτητη έκδοση τα δύο εγκώμια για τον Ν. Εγγονόπουλο: "Νικόλαος Εγγονόπουλος ή Το θαύμα του Ελμπασάν και του Βοσπόρου" και "Διάλεξη 1963". Επίσης το 2001 κυκλοφόρησε και το "Ημερολόγιο" και οι φωτογραφίες του ποιητή από το Ταξίδι στη Ρωσσία τον Δεκέμβριο του 1962 με τον Ο. Ελύτη και τον Γ. Θεοτοκά.
Ο Ανδρέας Εμπειρίκος είναι από τους κύριους εισηγητές της επιστήμης της ψυχανάλυσης στην Ελλάδα με τον Δ. Κουρέτα και τον Γ. Ζαβιτζιάνο, με τη συνεργασία και τη συνδρομή της Μαρίας Βοναπάρτη. Ο ίδιος άσκησε την ψυχαναλυτική πρακτική επί δεκαέξι έτη (1935-1951). Τα Ψυχαναλυτικά κείμενα του Ανδρέα Εμπειρίκου εκδόθηκαν για πρώτη φορά το 2001.
Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Ανδρέα Εμπειρίκου κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άγρα, όπου έχουν εκδοθεί και το κείμενο του Έκτορα Κακναβάτου "Για τον Μεγάλο Ανατολικό" καθώς και η μελέτη του Σάββα Μιχαήλ, "Πλους και κατάπλους του Μεγάλου Ανατολικού" και τα κριτικά μελετήματα του Guy (Michel) Saunier, με τίτλο: "Ανδρέας Εμπειρίκος: Μυθολογία και ποιητική". Το 2001 κηρύχτηκε Έτος Εμπειρίκου με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή και οργανώθηκαν πολλές τιμητικές εκδηλώσεις (συνέδρια, εκδόσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αφιερώματα εφημερίδων και περιοδικών κ.λπ.)

Τίτλος: Οι κύκλοι του ζωδιακού
Υπότιτλος: Ανέκδοτα κείμενα από τη συλλογή "Γραπτά ή προσωπική μυθολογία"
Συγγραφέας: Ανδρέας Εμπειρίκος
Επιμέλεια – Επίμετρο: Γιώργης Γιατρομανωλάκης
Εκδότης: Άγρα
Φωτογραφία εξωφύλλου: Ο Α. Εμπειρίκος με τον γάτη του Πέτρε (φωτογραφία Λεωνίδα Εμπειρίκου, 1973)

logo-3d-small