Οικολογία και Καπιταλισμός. (Ecology Against Capitalism)

ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣΟ πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου στα Αγγλικά είναι Ecology Against Capitalism (η Οικολογία εναντίον ή κατά του Καπιταλισμού) προϊδεάζει με την πρώτη ματιά τον αναγνώστη ότι η ριζοσπαστική Οικολογία είναι σαφώς αντίθετη και μάχεται τις «αξίες», την οργάνωση, τις «αρχές» και τα πρότυπα του καπιταλιστικού συστήματος.

Ο συγγραφέας τονίζει ότι «οι δυσκολίες στη σχέση του καπιταλισμού με το περιβάλλον είναι προφανείς σε όλα τα πεδία της κοινώς αποκαλούμενης «περιβαλλοντικής κρίσης», που συνίσταται σε ποικίλα προβλήματα, όπως είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη, η καταστροφή του στρώματος του όζοντος, ο αφανισμός των τροπικών δασών, το ρήμαγμα των κοραλλιογενών νήσων, οι αλιευτικές καταχρήσεις, η εξαφάνιση διαφόρων ειδών, η απώλεια της γενετικής ποικιλότητας, η αυξανόμενη τοξικότητα του περιβάλλοντος και της τροφής μας, η απερήμωση, η συρρίκνωση των υδάτινων αποθεμάτων, η έλλειψη καθαρού νερού και η ραδιενεργός μόλυνση...» .

Ο Φόστερ στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει ένα απόσπασμα από τη έκθεση της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Ηνωμένων Πολιτειών με τίτλο «Οι επιστήμες των κλιματολογικών αλλαγών: Ανάλυση κάποιων θεμελιωδών ζητημάτων» η οποία είχε κατατεθεί στον Πρόεδρο Μπους  (11 Ιουνίου 2001) και μεταξύ των άλλων διαπίστωνε ότι: «...Τα αέρια του θερμοκηπίου συγκεντρώνονται στη γήινη ατμόσφαιρα ως απόρροια των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, επιφέροντας την άνοδο της θερμοκρασίας... Η υπερθέρμανση και η επακόλουθη άνοδος της στάθμης της θάλασσας αναμένονται να συνεχιστούν ολόκληρο τον 21ο αιώνα....». Παρ΄ όλα αυτά ο Πρόεδρος Μπους δεν υπέγραψε το Πρωτόκολλο του Κιότο που προβλέπει μείωση της εκπομπής αερίων κατά 5,2% (μικρή μείωση που δεν εγγυάται από μόνη της περιβαλλοντικές βελτιώσεις) στο διάστημα 2008 - 2012 ισχυριζόμενος ότι «θα είχε αρνητικό οικονομικό αντίκτυπο {στην οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών} με απολύσεις εργαζομένων και αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές...».

Ο Φόστερ επίσης αντιτίθεται στην άποψη που λεει «ο ρυπαίνων πληρώνει» γιατί «η φύση δεν είναι εμπόρευμα που παράγεται προς πώληση στην αγορά... ούτε είναι μια αγορά οργανωμένη σύμφωνα με τους νόμους των ατομικών καταναλωτικών προτιμήσεων...». Εάν υιοθετήσουμε τη λογική «ο ρυπαίνων πληρώνει» είμαστε αναγκασμένοι να δεχτούμε παράλληλα «ο εμπρηστής πληρώνει» , ο «παραβιάζων τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας σκοτώνει και πληρώνει» κ.ο.κ.

Οι ηθικές αξίες της οικολογίας έρχονται σε μετωπική σύγκρουση με την καπιταλιστική «ηθική και λογική» του «όλα πουλιόνται και όλα αγοράζονται»

«Η ΦΥΣΗ ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ» υπογραμμίζει ο Φόστερ και συνεχίζει «οποιαδήποτε απόπειρα να θεωρηθεί ως τέτοιο και να ενταχθεί στους νόμους της αυτορυθμιζόμενης αγοράς είναι παράλογη.
Στο βιβλίο του ο Φόστερ δεν περιορίζεται μόνο στην προστασία της φύσης αλλά εξετάζει με «οικολογική προσέγγιση την οικονομία το ζητούμενο της οποίας πρέπει να είναι η επάρκεια και όχι η υπεραφθονία». «Η αύξηση της παραγωγής καθαυτή δεν εξαλείφει την φτώχεια». «Στη μέγγενη ενός συστήματος που τα υποβαθμίζει όλα σε μορφές εμπορεύματος η γη μας βιάζεται. Η ζωή στον πλανήτη σακατεύεται καθώς το έδαφος γίνεται κτήματα, τα δάση ξυλεία, οι θάλασσες ψαρότοποι και υπόνομοι».

Με κριτικό τρόπο αντιμετωπίζει ο συγγραφέας την θεωρία της αειφόρου ανάπτυξης. «Αυτό το ειδυλλιακό όραμα της βιώσιμης ανάπτυξης που προβάλλεται από τις πολυεθνικές εταιρίες στηρίζεται στην ιδέα ότι η αγορά είναι ένας μηχανισμός με ομαλή λειτουργία... Ο οικολογικός εκσυγχρονισμός αυτού του τύπου δεν θα λύσει το ευρύτερο περιβαλλοντικό πρόβλημα»

Τελειώνοντας, στο βιβλίο του Φόστερ ο αναγνώστης έχει την δυνατότητα να έρθει σε επαφή με ιδέες και απόψεις για την φύση και τον καπιταλισμό πολλών φιλοσόφων, οικονομολόγων, πολιτικών, επιστημόνων κάθε είδους όπως για παράδειγμα των: Ε.F.Shumacher, Μαρξ, Εγκελς, Aldo Leopold, Σοπενάουερ, John Kenneth Galbraith, Τζον Όργουελ, Noam Chomsky, Άνταμ Σμιθ, Κέινς, Paul Sweezy, Τόμας Μάλθους κ.α.

 

Λιγα λογια για τον συγγραφέα.

John Bellamy Foster




Ο Τζον Μπέλαμι Φόστερ (John Bellamy Foster) είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον. Έχει γράψει δεκάδες άρθρα και πολλά βιβλία, μεταξύ των οποίων είναι τα "The Vulnerable Planet" και "Marx's Ecology: Materialism and Nature". Τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε έναν από τους σπουδαιότερους θεωρητικούς της μαρξιστικής προσέγγισης της οικολογίας. Είναι ένας από τους βασικούς συντελεστές της έκδοσης του MONTHLY REVIEW (Μηνιαία Επιθεώρηση – Ανεξάρτητο Σοσιαλιστικό Περιοδικό)


Τίτλος: Οικολογία και καπιταλισμός
Συγγραφέας: John Bellamy Foster
Εκδότης: Μεταίχμιο
Σελίδες: 376

logo-3d-small