Η διαγώνιος του Le Corbusier.

Η Διαγώνιος του Le CorbusierΟ Le Corbusier υπήρξε ο κατεξοχήν αρχιτέκτονας της μοντερνικότητας, ένας οραματιστής που θα διαμορφώσει με φανατισμό το εκμηχανισμένο περιβάλλον του σύγχρονού του ανθρώπου.

To αντικείμενο της μελέτης, στο βιβλίο αυτό είναι η εμβάθυνση στη διαδικασία που δομεί τον γραπτό και τον σχεδιασμένο αρχιτεκτονικό λόγο του Le Corbusier μέσα από την παρατήρηση επιλεγμένων έργων του που συλλαμβάνονται στο διάστημα από το πρώτο ως το δεύτερο ταξίδι του στην Ελλάδα.

Ο Τουρνικιώτης θα βασίσει  την αφήγηση του σ' αυτά τα δύο ταξίδια του Le Corbusier στην Αθήνα, το πρώτο, το περίφημο πια ταξίδι του στην Ανατολή, και το δεύτερο, που έγινε με αφορμή την πραγματοποίηση στην Αθήνα ενός συνεδρίου για τη μοντέρνα αρχιτεκτονική.

Το πρώτο ταξίδι το 1911, από τα Βαλκάνια στην Κωνσταντινούπολη και από κει στον Αθω και στην Αθήνα, θα ήταν για τον νεαρό τότε Corbusier  ένα αποκαλυπτικό ταξίδι. Στα χωριά της μεγάλης ουγγρικής πεδιάδας και στα ξύλινα σπίτια της Κωνσταντινούπολης ο Le Corbusier θα έλθει για πρώτη φορά αντιμέτωπος με το κτισμένο περιβάλλον ενός κόσμου που δεν είχε ακόμη επηρεαστεί από τις μόδες της κεντρικής Ευρώπης, όχι ακόμη τουλάχιστον. Με βλέμμα άπληστο καταγράφει στο σημειωματάριό του όλα εκείνα τα στοιχεία που θα συνθέσουν αργότερα και το σκηνικό της δικής του μοντέρνας φυσικότητας. Το τέλος όμως αυτού του ταξιδιού είναι αυτό που θα συγκλονίσει τον Le Corbusier και θα χαρακτηρίσει όλη τη μετέπειτα επαναστατική του αντίληψη. Η εικόνα αυτού του ερειπωμένου Παρθενώνα, που θα γίνει και η απογοήτευση του ίδιου του ακαδημαϊκού κοσμοειδώλου. Ενα αινιγματικό αντικείμενο, αδιάθετο, περίκλειστο μέσα στην τελειότητα του, «ένα φάντασμα που σε συντρίβει», αλλά και αυτό μαζί το «ζοφερό της κάθε δημιουργίας».
Charles LeCorbusierΣτο δεύτερο όμως ταξίδι του ο Le Corbusier θα προσεγγίσει αυτό το πρότυπο πιο ψύχραιμα, αλλά με την ίδια πάντα συγκίνηση και πίστη. Τον Αύγουστο του 1933 θα λάβει χώρα στην Αθήνα το 4ο Διεθνές Συνέδριο της Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής. Στον προαύλιο χώρο του Πολυτεχνείου ο Le Corbusier θα εκφωνήσει την περίφημη ομιλία του «Αήρ, Ηχος, Φως», περιγράφοντας την αντίληψη του για το νέο ιδανικό περιβάλλον ζωής. Ο Παρθενώνας τώρα δεν θα 'ναι εδώ ένα απρόσιτο, επιβλητικό αντικείμενο, αλλά αυτή η μυστική modernite των πραγμάτων, το νέο που ακτινοβολεί πίσω από κάθε επαναστατική, σχεδιαστική, χειρονομία, ένα πρότυπο που υπαγορεύει την εξέλιξη του, την προσδοκία του ορθολογικοποιημένου του ορίζοντα. Ο Παρθενώνας είναι τώρα για τον Le Corbusier «μια μηχανή που βρυχάται», ένα μοναδικό παράδειγμα «ακρίβειας» και «επιλογών εφαρμοσμένων σ' ένα πρότυπο». Μια σκανδαλώδης διατύπωση που προδίδει μια μηχανική κοσμοαντίληψη, μια ορθολογιστική οπτική που αναγνωρίζει τις μηχανές ως αξεπέραστα παραδείγματα λειτουργικότητας και αισθητικής. Μια αλλαγή παραδείγματος, που ήταν όμως για τον Le Corbusier, όπως επισημαίνει ο Τουρνικιώτης, αυτή η φυσικότητα της νέας εποχής, η φυσική και αποδραματοποιημένη εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού από τον αμφορέα στον γκαζοτενεκέ. Από κει και μετά μια ολόκληρη σειρά αρχιτεκτονικών συμβάντων θα καθιερώσουν τον Le Corbusier ως τον γκουρού του μοντέρνου πνεύματος. Οι περίφημες βίλες του, η εκκλησία της Ronchamp, το μοναστήρι της La Tourette, η πολυκατοικία στη Marseille, θα σφραγίσουν το σύγχρονο φαντασιακό και θα γίνουν το σκηνικό για πολλούς αυτής της αδύνατης απόλαυσης.

Ο αρχιτέκτονας όμως που σχεδίασε πόλεις ολόκληρες, και οραματίστηκε ουρανοξύστες χιλιομέτρων, δεν έχτισε για τον εαυτό του παρά μόνο μια μικρή ξύλινη καλύβα, μόλις τριάμισι μέτρων, «στην άκρη ενός βράχου που χτυπούν τα κύματα», στο Cap - Martin, της Κυανής Ακτής. «Νιώθω τόσο όμορφα στην καλύβα μου», έγραφε στον Bassai, «που σίγουρα θα τελειώσω τη ζωή μου εδώ».

 

Λίγα λόγια  για τον συγγραφέα.

tournikiotisΟ Παναγιώτης Τουρνικιώτης είναι Καθηγητής της Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Έχει δημοσιεύσει δοκίμια για την ιστορία, τη θεωρία και την αισθητική της αρχιτεκτονικής του 19ου και 20ου αιώνα. Στα βιβλία του περιλαμβάνονται η "ιστοριογραφία της Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής" (1999), "Η Αρχιτεκτονική στη Σύγχρονη Εποχή" (2006) και "Η Διαγώνιος του Le Corbusier" (2010). Το 1994 επιμελήθηκε το συλλογικό τόμο "Ο Παρθενώνας και η ακτινοβολία του στα νεώτερα χρόνια".

 

 

Συγγραφέας :Παναγιώτης Τουρνικιώτης  
Εκδότης :Εκκρεμές

logo-3d-small