Οι μέρες αφηγούνται.

CX91Τριακόσια εξήντα έξι αφηγήματα - το 2012 είναι δίσεκτο έτος-, ένα για κάθε μέρα του χρόνου, συνθέτουν το ημερολόγιο του κλασικού πλέον συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο. Ανακαλύπτουμε μια διαφορετική αφήγηση της ιστορίας μέσα από το "προσωπικό ημερολόγιο" του μεγάλου Ουρουγουανού συγγραφέα.
Κάθε μέρα του χρόνου αφηγείται και μια μικρή ιστορία, ένα στιγμιότυπο της μεγάλης ανθρώπινης περιπέτειας που διατρέχει όλες τις εποχές και όλους τους πολιτισμούς. Τριακόσιες εξήντα έξι ιστορίες για την πολιτική, για τη ζωή, για το μεγαλείο ή το όνειδος διασήμων και ασήμων, για μικρούς και μεγάλους αγώνες, μαζί με σχόλια που συνδέουν το χθες με το σήμερα και φανερώνουν τον κρυφό μίτο της ιστορίας.
Ο συγγραφέας, κατόρθωσε κάτι πολύ δύσκολο, με λίγες λέξεις να λέει πολλά και να οδηγεί τον αναγνώστη στο μείζον μέσα από το έλασσον, με όπλο άλλοτε τον στοχασμό ή το κοινωνικό σχόλιο, το χιούμορ ή τον καταγγελτικό λόγο.


24 Ιανουαρίου.
Πατέρας του εκπολιτισμού.
Το 1965 πέθανε ο Ουίνστων Τσόρτσιλ. Το 1919, όταν ήταν πρόεδρος του British Air Council, σε μία από τις συχνές διαλέξεις του για την τέχνη του πολέμου είπε τα εξής:
Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί τόσος θόρυβος για τη χρήση αερίων. Εγώ είμαι υπέρ της χρήσης δηλητηριώδους αερίου εναντίον των απολίτιστων φυλών. Κάτι τέτοιο, από απόψεως ηθικής, θα είχε θετική επίπτωση, και θα έσπερνε τον τρόμο επ' αόριστον.
Και το 1937, μιλώντας ενώπιον της Βασιλικής Επιτροπής για την Παλαιστίνη, σε μία από τις γνωστές διαλέξεις του για την ιστορία της ανθρωπότητας, είπε τα εξής:  Δεν δέχομαι ότι προξένησε κακό στους ερυθρόδερμους της Αμερικής ή στους μαύρους της Αυστραλίας, το γεγονός ότι μια ισχυρότερη και ανώτερη φυλή εγκαταστάθηκε στα μέρη τους.

13 Φεβρουαρίου.
Το παιχνίδι είναι επικίνδυνο.
Το 2008 ο Μιγκέλ Λόπες Ρότσα, που χοροπηδούσε στα περίχωρα της πόλης Γκουανταλαχάρα του Μεξικού, γλίστρησε και έπεσε στο ποτάμι Σαντιάγκο. Ο Μιγκέλ ήταν 8 χρονών. Δεν πέθανε από πνιγμό. Πέθανε δηλητηριασμένος. Το ποτάμι περιέχει αρσενικό, θειάφι, υδράργυρο, χρώμιο, μόλυβδο και απόβλητα που χύνουν στα νερά του οι εταιρείες Aventis, Bayer, Nestle, IBM, DuPont, Xerox, United Plastics, Celanese και άλλες. Στις χώρες τους, παρόμοιες δωρεές είναι απαγορευμένες.

13 Μαρτίου
Οι καλές συνειδήσεις.
Το 2007, σαν σήμερα, η μπανανοπαραγωγός Chiquita Brands, κληρονόμος της United Fruit, αναγνώρισε ότι επί εφτά χρόνια χρηματοδοτούσε τους Κολομβιανούς παραστρατιωτικούς, και δέχτηκε να πληρώσει πρόστιμο.
Οι παραστρατιωτικοί παρείχαν προστασία κατά των απεργιών και άλλων κακών συνηθειών των εργατικών συνδικάτων. Εκατόν εβδομήντα τρεις συνδικαλιστές δολοφονήθηκαν στην περιοχή εκείνα τα χρόνια.
Το πρόστιμο ήταν 25 εκατομμύρια δολάρια. Στις οικογένειες των θυμάτων δεν πήγε δεκάρα.

21 Απριλίου
Ένας αγανακτισμένος.
Συνέβη στην Ισπανία, σε ένα χωριό της Λα Ριόχα, το βράδυ της σημερινής μέρας του 2011, κατά τη διάρκεια των Λιτανειών της Μεγάλης Εβδομάδας. Πλήθος κόσμου ακολουθούσε σιωπηρά τον Ιησού και τους Ρωμαίους στρατιώτες που τον χτυπούσαν με το μαστίγιο. Αίφνης μια φωνή έσπασε τη σιωπή. Σκαρφαλωμένος στους ώμους του πατέρα του, ο Μάρκος Ραμπάσκο φώναξε στον μαστιγωμένο Ιησού: "Υπερασπίσου τον εαυτό σου". Ο Μάρκος ήταν δύο ετών, τεσσάρων μηνών και είκοσι ημερών.

24 Μαίου
Οι αιρετικοί και ο Άγιος.
Σήμερα, στα 1543, πέθανε ο Κοπέρνικος. Πέθανε τη στιγμή που κυκλοφορούσαν τα πρώτα αντίτυπα του βιβλίου του, όπου αποδείκνυε ότι ο κόσμος περιστρέφεται γύρω από τον Ήλιο. Η εκκλησία απαγόρευσε το βιβλίο, ως ψευδές, που αντικρούει την Αγία Γραφή, έστειλε στην πυρά τον ιερέα Τζορντάνο Μπρούνο, που το διέδωσε, κι ανάγκασε τον Γαλιλαίο να το απαρνηθεί. Τρεισήμισι αιώνες αργότερα το Βατικανό, μετανιωμένο που είχε κάψει ζωντανό τον Τζορντάνο Μπρούνο, ανακοίνωσε ότι θα αναγείρει στους κήπους του ένα άγαλμα του Γαλιλαίου.
Η πρεσβεία του Θεού στη γη αργεί πολύ στην απονομή δικαιοσύνης.
Όμως παράλληλα με την άφεση αμαρτιών όλων εκείνων των αιρετικών, το Βατικανό αγιοποίησε και τον καρδινάλιο της Ιεράς Εξέτασης Ρομπέρτο Μπελαρμίνο - άγιε μου Ροβέρτε εν τοις ουρανοίς - που είχε κατηγορήσει και είχε καταδικάσει τον Μπρούνο και τον Γαλιλαίο.

17 Ιουνίου
Η Τομάσα δεν πλήρωσε.
Το 1782 η δικαιοσύνη της πόλης του Κίτο αποφάσισε ότι η Τομάσα Σουρίτα όφειλε να πληρώσει τους αναλογούντες φόρους για κάποια υφάσματα που είχε αγοράσει στο Γουαγιακίλ. Όμως το εμπόριο επιτρεπόταν μόνο στους άντρες. "Να τα πάρετε από τον άντρα μου", είπε η Τομάσα, "Σύμφωνα με την νομοθεσία είμαστε ηλίθιες. Και αφού είμαστε ηλίθιες για να πληρωθούμε, είμαστε ηλίθιες και για να πληρώσουμε."

21 Ιουλίου
Ο άλλος εφευρέτης.
Εκείνη τη μέρα του 1969 οι εφημερίδες όλου του κόσμου αφιέρωσαν την πρώτη τους σελίδα στην φωτογραφία του αιώνα: τους αστροναύτες να περπατούν με βήμα αρκούδας στο φεγγάρι, αφήνωντας πίσω ανθρώπινα ίχνη.
Όμως ο κύριος πρωταγωνιστής του επιτεύγματος δεν έλαβε τα συγχαρητήρια που του άξιζαν. Εφευρέτης του διαστημόπλοιου ήταν ο Βέρνερ Φον Μπράουν. Πριν ξεκινήσει την κατάκτηση του διαστήματος για λογαριασμό των ΗΠΑ, ο φον Μπράουν είχε ξεκινήσει την κατάκτηση της Ευρώπης για λογαριασμό της Γερμανίας.
Μηχανικός και αξιωματικός των SS, ήταν ο αγαπημένος επιστήμονας του Χίτλερ. Όμως την επόμενη από τη λήξη του πολέμου, έκανε ένα θεαματικό άλμα, και προσγειώθηκε στην άλλη άκρη του ωκεανού. Αμέσως μετατράπηκε σε πατριώτη της νέας του πατρίδας, έγινε ένθερμος οπαδός μιας ευαγγελικής αίρεσης του Τέξας και στρώθηκε στη δουλειά στο καινούριο του εργαστήριο.

8 Αυγούστου
Η κατάρα της Αμερικής.
Σήμερα, στα 1553, πέθανε ο Ιταλός ιατρός Τζιρόλαμο Φρακαστόρο. Ο Φρακαστόρο είχε μελετήσει, μεταξύ άλλων μεταδοτικών ασθενειών, τη σύφιλη, και είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι αυτή η ευρωπαϊκή αρρώστια δεν προερχόταν από τους Ινδιάνους της Αμερικής. Στις μέρες μας, ο Βραζιλιάνος Μοασίρ Σκλίαρ, συνάδελφος του Φρακαστόρο στην επιστήμη και στα γράμματα, διαψεύδει επίσης την προέλευση εκείνης της κατάρας από την Αμερική: πριν ακόμα από την κατάκτηση του Νέου Κόσμου, οι Γάλλοι αποκαλούσαν τη σύφιλη το ιταλικό χτικιό, και οι Ιταλοί το γαλλικό χτικιό, οι Ολλανδοί και οι Πορτογάλοι την αποκαλούσαν ισπανική αρρώστια, για τους Ιάπωνες ήταν πορτογαλική αρρώστια, για τους Πολωνούς γερμανική αρρώστια, και για τους Ρώσους πολωνική αρρώστια, ενώ οι Πέρσες πίστευαν ότι είναι λοιμός των Τούρκων.

28 Σεπτεμβρίου
Συνταγή για τον εφησυχασμό των αναγνωστών.
Σήμερα είναι η παγκόσμια ημέρα για το δικαίωμα του ανθρώπου στη σωστή πληροφόρηση. Ίσως είναι ευκαιρία να υπενθυμίσουμε ότι ενάμιση περίπου μήνα μετά την ισοπέδωση της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι από τις ατομικές βόμβες, η εφημερίδα The New York Times διέψευσε τις φήμες που τρομοκρατούσαν τον κόσμο.
Στις 12 Σεπτεμβρίου 1945 η εν λόγω εφημερίδα δημοσίευσε στο πρωτοσέλιδο ένα άρθρο που το υπέγραφε ο συντάκτης επιστημονικών θεμάτων Ουίλλιαμ Λ. Λόρενς. Το άρθρο ερχόταν ως απάντηση στα άκρως ανησυχητικά δημοσιεύματα, και διαβεβαίωνε ότι δεν υπήρχε καμία ραδιενέργεια στις ισοπεδωμένες πόλεις, και ότι η περίφημη ραδιενέργεια δεν ήταν παρά ένα ακόμα ψέμα της ιαπωνικής προπαγάνδας. Χάρη σε εκείνη την ανακάλυψη, ο Λόρενς κέρδισε βραβείο Πούλιτζερ. Αργότερα μαθεύτηκε ότι ο Λόρενς έπαιρνε δύο μισθούς: έναν από τους Times κι έναν άλλο από τον στρατιωτικό προϋπολογισμό των Ηνωμένων Πολιτειών.

8 Οκτωβρίου
Οι τρεις.
To 1967 χίλιοι εφτακόσιοι στρατιώτες στρίμωξαν τον Τσε Γκεβάρα και τους λιγοστούς αντάρτες του στη χαράδρα του Γιούρο της Βολιβίας. Ο Τσε αιχμαλωτίστηκε, και την επόμενη δολοφονήθηκε.
Το 1919, ο Εμιλιάνο Ζαπάτα έγινε κόσκινο από τις σφαίρες στο Μεξικό.
Το 1934 σκότωσαν τον Αουγκούστο Σέζαρ Σαντίνο στη Νικαράγουα.
Και οι τρεις είχαν την ίδια ηλικία, θα γινόντουσαν 41 χρονών.
Και οι τρεις έπεσαν από σφαίρες, από προδοσία, σε ενέδρα.
Και οι τρεις, Λατινοαμερικάνοι του 20ου αιώνα, μοιράστηκαν τον χάρτη και το χρόνο.
Και οι τρεις τιμωρήθηκαν επειδή αρνήθηκαν την επανάληψη της ιστορίας.

21 Νοεμβρίου
Ο πιο θλιβερός ποδοσφαιρικός αγώνας της ιστορίας.
Το 1973 η Χιλή ήταν μια φυλακισμένη χώρα από τη στρατιωτική δικτατορία, και το Εθνικό Στάδιο είχε μετατραπεί σε στρατόπεδο συγκέντρωσης και αίθουσα βασανιστηρίων. Η ομάδα της Χιλής θα αντιμετώπιζε τη Σοβιετική Ένωση, σε έναν αγώνα όπου θα κρινόταν η πρόκριση στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Η δικτατορία του Πινοσέτ αποφάσισε ότι ο ποδοσφαιρικός αγώνας έπρεπε να γίνει στο Εθνικό Στάδιο και πουθενά αλλού. Οι φυλακισμένοι του Σταδίου μεταφέρθηκαν βιαστικά, και οι ανώτερες αρχές του παγκόσμιου ποδοσφαίρου, αφού επιθεώρησαν το γήπεδο με τον εξαίρετο χλοοτάπητα, έδωσαν την ευλογία τους. Η σοβιετική ομάδα αρνήθηκε να παίξει. Τον αγώνα παρακολούθησαν 18000 ενθουσιώδεις οπαδοί, που πλήρωσαν είσοδο και ζητωκραύγασαν το γκολ που έβαλε ο Φραντσίσκο Βαλντέζ στο άδειο τέρμα. Η ομάδα της Χιλής έπαιξε χωρίς αντίπαλο.

10 Δεκεμβρίου
Ευλογημένος πόλεμος.
Το 2009 την Παγκόσμια Ημέρα της Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το Βραβείο Νόμπελ απονεμήθηκε στον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα. Στον ευχαριστήριο λόγο του ο Πρόεδρος δεν βρήκε τίποτα καλύτερο να πει από το να αποτίσει φόρο τιμής στον πόλεμο: στον δίκαιο και αναγκαίο πόλεμο εναντίον του Κακού.
Πριν από δεκατεσσεράμιση αιώνες, όταν δεν υπήρχε βραβείο Νόμπελ, και το Κακό δεν κατοικούσε στα μέρη της Γης που διέθεταν πετρέλαιο αλλά σε εκείνες που υπόσχονταν χρυσάφι και ασήμι, ο Ισπανός νομοθέτης Χουάν Χινές ντε Σεπουλβέλα είχε επίσης υπερασπιστεί τον δίκαιο και αναγκαίο πόλεμο εναντίον του Κακού.
Εκείνη την εποχή ο Χινές εξήγησε ότι ο πόλεμος εναντίον των Ινδιάνων της Αμερικής ήταν αναγκαίος, διότι οι βάρβαροι λαοί είναι από τη φύση τους υπόδουλοι, απολίτιστοι και απάνθρωποι, και δίκαιος, διότι είναι φυσικός νόμος το κορμί να υπακούει την ψυχή, οι ορέξεις τη λογική, τα ζώα τον άνθρωπο, η γυναίκα των άνδρα, το ατελές το τέλειο, και το κακό το καλό, για το καλό όλων.


ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ.
 
galeano-3Ο Εδουάρδο Γκαλεάνο γεννήθηκε το 1940 στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης. Το 1973 εξορίστηκε και κατέφυγε στην Αργεντινή, και κατόπιν στην Ισπανία. Το 1985, ύστερα από την πτώση της δικτατορίας, επέστρεψε στην πατρίδα του. Τα βιβλία του, ανάμεσά τους η τριλογία Μνήμη της φωτιάς και οι Καθρέφτες, διαρρηγνύουν τα σύνορα που ορίζουν τα διάφορα λογοτεχνικά είδη. Στο έργο του συγκλίνουν η λογοτεχνική αφήγηση και το δοκίμιο, η ποίηση και το χρονικό, και επιχειρείται η σύνθεση της πραγματικότητας και της μνήμης.
Έχει τιμηθεί μεταξύ άλλων με το Βραβείο Casa de las Americas, το Βραβείο Aloa, το American Book Award, το Βραβείο για την Πολιτισμική Ελευθερία του Ιδρύματος Λάναν, το σουηδικό Βραβείο Ντάγκερμαν κ.ά. Ο Εδουάρδο Γκαλεάνο παραμένει ένας από τους πιο θερμούς υπερασπιστές των κοινωνικών και πολιτικών ελευθεριών σε όλο τον κόσμο.


Τίτλος: Οι μέρες αφηγούνται.
Συγγραφέας: Eduardo Galeano
Μεταφραστής: Ισμήνη Κανσή
Επιμέλεια παρουσίασης: Έλενα Μαράκα
Εκδότης: Πάπυρος Εκδοτικός Οργανισμός

logo-3d-small