Η σημασία της φιλοσοφίας στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση.

FILOSOFIA-ARXITEKTONIKHSΤρία χρόνια μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη διοργάνωση από το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών του διεθνούς Συνεδρίου με τίτλο «Η σημασία της φιλοσοφίας στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση» ο ομότιτλος τόμος αποτελεί το επιστέγασμα αυτής της προσπάθειας.

Η οργανωτική και επιστημονική επιτροπή του Συνεδρίου αποτελείτο από τους Βασιλική Πετρίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Παν/μίου Πατρών, Ηλία Κωνσταντόπουλο, αναπληρωτή καθηγητή Παν/μίου Πατρών και Παναγιώτη Πάγκαλο, αρχιτέκτονα, διδάκτορα Παν/μίου Πατρών. Χορηγός του Συνεδρίου ήταν το Ίδρυμα Παναγιώτη και Έφης Μιχελή, το oποίο στη συνέχεια ανέλαβε και την έκδοση του παρόντος τόμου των Πρακτικών.


Στον τόμο περιλαμβάνονται 67 ανακοινώσεις στην πρωτότυπη γλώσσα και με τη σειρά παρουσίασης τους κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου, σύντομες περιλήψεις των ανακοινώσεων σε άλλη γλώσσα από αυτήν του κειμένου, καθώς και το αναλυτικό πρόγραμμα του Συνεδρίου.

Ο τόμος οργανώθηκε ακολουθώντας το οργανωτικό σχήμα του Συνεδρίου στις ακόλουθες 9 θεματικές ενότητες: «Η αρχιτεκτονική, το Κείμενο και η Γλώσσα», «Η έννοια του Τόπου στη φιλοσοφία και στην αρχιτεκτονική», «Φιλοσοφία και αρχιτεκτονική εκπαίδευση», «Η φιλοσοφική διάσταση στην ιστορία της αρχιτεκτονικής», «Σύγχρονες φιλοσοφικές θεωρήσεις στην αρχιτεκτονική», «Φιλοσοφικές έννοιες και αρχιτεκτονικός σχεδιασμός», «Φιλοσοφικά εργαλεία στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση», «Η Ποιητική της αρχιτεκτονικής».

Το βασικό ερώτημα, που αποτέλεσε και τον κεντρικό άξονα της θεματολογίας του Συνεδρίου, ήταν εάν η ένταξη της φιλοσοφίας στην εκπαίδευση των αρχιτεκτόνων δύναται να λειτουργήσει ως αρωγός στην εξέλιξη της σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Το θέμα του Συνεδρίου άλλωστε εντάσσεται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προβληματισμού γύρω από την εκπαίδευση του αρχιτέκτονα και τον αναπτυσσόμενο διάλογο μεταξύ αρχιτεκτονικής και φιλοσοφίας, έναν διάλογο που έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία και των δύο γνωστικών πεδίων.

Εδώ και χρόνια αρχιτέκτονες και φιλόσοφοι συνομιλούν και συμπράττουν σε μια προσπάθεια συσχετισμού των δύο πρακτικών και σε μια αμφίδρομη ανταλλαγή συλλογισμών. Μολονότι ο τόμος δεν περιλαμβάνει εκτενείς εισηγήσεις – το Συνέδριο στόχο είχε άλλωστε να δώσει βήμα σε όσο το δυνατόν περισσότερες απόψεις – δίνει ικανά ερεθίσματα για περαιτέρω διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ των δύο βασικών εννοιών, της αρχιτεκτονικής και της φιλοσοφίας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σχέση φιλοσοφίας και αρχιτεκτονικής δεν είναι μονοσήμαντη, αλλά χαρακτηρίζεται από μια πολλαπλότητα εκφάνσεων.

Τρία είναι τα βασικά ερωτήματα που προέκυψαν από την διερεύνηση της σχέσης αυτής: Έχει θέση η φιλοσοφία στην εκπαίδευση των αρχιτεκτόνων και εάν, ναι, ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος της; Είναι απαραίτητη σήμερα για τον αρχιτέκτονα η παρουσία της φιλοσοφίας στις αναλύσεις του χώρου και των ιδεολογικών μετασχηματισμών του, στους τρόπους κατοίκηση, στην αναζήτηση της μορφής; Πώς είναι δυνατόν οι αρχιτέκτονες να στρέφονται προς τους φιλοσόφους προκειμένου να διευκρινίσουν έννοιες, να διαλύσουν αμφιβολίες και να κατασκευάσουν ορισμούς, όταν η φιλοσοφία αποτελεί μια κατεξοχήν ανοιχτή διαδικασία αναζήτησης;


FILOSOFIA-ARXITEKTONIKHS1Παναγιώτης Μιχελής (1903-1969)
Ο Παναγιώτης Μιχελής γεννήθηκε στην Πάτρα. Αποφοίτησε από το τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πολυτεχνείου της Δρέσδης και εργάστηκε ως αρχιτέκτονας στη γενέτειρά του.
Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου από το 1941 ως το 1969 δίδαξε Αρχιτεκτονική Ρυθμολογία και Μορφολογία στο αρχιτεκτονικό τμήμα του Εθνικού Μετσοβείου Πολυτεχνείου.
Πήρε μέρος σε διεθνή συμβούλια, έδωσε διαλέξεις σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και των Η.Π.Α. και δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ ως research scholar.
Το 1960 ίδρυσε την Ελληνική Εταιρεία Αισθητικής (στην οποία χρημάτισε πρόεδρος ως το τέλος της ζωής του) και οργάνωσε το τέταρτο Διεθνές Συνέδριο Αισθητικής στην Ελλάδα, ενώ τον ίδιο χρόνο ξεκίνησε την ετήσια περιοδική έκδοση Χρονικά Αισθητικής.
Σημαντική στάθηκε η συμβολή του Μιχελή στην πανεπιστημιακή διδασκαλία και στην προώθηση της έρευνας στον τομέα της αρχιτεκτονικής, ενώ από το αρχιτεκτονικό του έργο αξίζει να σημειωθεί η διαμόρφωση της αίθουσας τελετών του Εθνικού Μετσοβείου Πολυτεχνείου.
Στο χώρο των γραμμάτων πρωτοεμφανίστηκε επίσημα το 1937 με την έκδοση του βιβλίου του Αισθητική τριλογία. Ακολούθησαν και άλλα θεωρητικά συγγράμματα, με σημαντικότερο τον τόμο Αισθητική θεώρηση της Βυζαντινής Τέχνης, που κυκλοφόρησε το 1946 και τον καθιέρωσε στους διεθνείς επιστημονικούς κύκλους.
Έργα του μεταφράστηκαν σε πολλές ξένες γλώσσες. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1949 με την ποιητική συλλογή Ανθέμια και ως το θάνατό του ακολούθησαν τρεις ακόμη. Πέθανε στην Αθήνα.

FILOSOFIA-ARXITEKTONIKHS2Έφη Μιχελή (1906-1984)
Η Έφη Μιχελή, το γένος Ιωάννου Μαραγκού, σύζυγος του Παναγιώτη Μιχελή, γεννήθηκε στην Αθήνα.
Εμφανίσθηκε στον καλλιτεχνικό χώρο ως ζωγράφος το 1952 με έργα τεχνοτροπίας ναΐφ, που διατηρούν τη δροσιά της παιδικότητας. Πήρε μέρος σε όλες τις Πανελλήνιες Εκθέσεις από το 1952 έως και το 1973, καθώς και σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Έργα της βρίσκονται σε πινακοθήκες και μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού καθώς και σε ιδιωτικές συλλογές. Η Έφη Μιχελή κληροδότησε στο Ίδρυμα Μιχελή την πλειονότητα των έργων της.
Μέλος πολλών καλλιτεχνικών σωματείων, υπήρξε πρωτεργάτης της σύστασης της Διεθνούς Γυναικείας Μορφωτικής Ομοσπονδίας (Fédération Internationale Culturelle Féminine), της οποίας εξελέγη το 1980 Πρόεδρος. Εργάσθηκε με ιδιαίτερο ζήλο για τη συγκρότηση του Τμήματος Ελλάδος της Ομοσπονδίας, του οποίου διετέλεσε Πρόεδρoς (1974-1984).
Υπήρξε επίσης μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Αισθητικής και της εκδοτικής επιτροπής του περιοδικού Χρονικά Αισθητικής, του οποίου ήταν τακτική συνεργάτης. Σε ένδειξη τιμής και αναγνώρισης της πολύπλευρης προσφοράς της στο περιοδικό Χρονικά Αισθητικής και στην Ελληνική Εταιρεία Αισθητικής, ο τόμος 25-26/1986-87 του περιοδικού είναι αφιερωμένος στη μνήμη της.
Η Έφη Μιχελή ίδρυσε το 1979 το Ίδρυμα Παναγιώτη και Έφης Μιχελή του οποίου υπήρξε η πρώτη Πρόεδρος και στο οποίο κληροδότησε όλη την περιουσία της.
Το Ίδρυμα Παναγιώτη και Έφης Μιχελή έχει διοργανώσει τέσσερις αναδρομικές εκθέσεις των έργων της Έφης Μιχελή: στην Αθήνα (2002), στο Ρέθυμνο (2005), στο Βερολίνο (2006) και στη Φιλιππούπολη (Plovdiv) της Βουλγαρίας (2010).


Τίτλος: Η σημασία της φιλοσοφίας στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση
Συγγραφέας: Συλλογικό έργο. Πρακτικά συνεδρίου, Πάτρα 9-11 Οκτωβρίου 2009, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών
Έκδοση: Ίδρυμα Παναγιώτη και Έφης Μιχελή, Αθήνα 2012

logo-3d-small